اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اینکه مذاکرات ایران و عمان درباره تنگه هرمز صرفاً گفتوگوهایی دوجانبه میان دو دولت ساحلی برای تعیین مسیر تردد ایمن کشتیرانی است، گفت: موضوعات مرتبط با روابط ایران و آمریکا و اجرای تعهدات واشنگتن در مراحل بعدی و متناسب با شرایط بررسی خواهد شد.
اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه در ابتدای نشست خبری روز دوشنبه ۱۲ مرداد با رسانهها، ضمن تسلیت ایام اربعین شهادت امام حسین (ع) گفت: اولین مسافر اربعین را ما چند هفته قبل به کربلا فرستادیم. آقای شهید، رهبر شهید ایران و کسی که الگوی رفتاریاش کسی نبود جز حضرت امام حسین (علیهالسلام). هفتهای که گذشت، آمریکا بار دیگر برای ما «کمک» فرستاد. این بار یک راننده تاکسی، قیصر جعفری، به همراه همسر و فرزند دوسالهاش از این «کمکها» بهرهمند شدند؛ کمکی که نزدیک به هزار کیلوگرم وزن داشت؛ بمبی که برای منهدم کردن مستحکمترین سنگرها تولید شده بود، اما بر سر یک خانواده معصوم ایرانی فرود آمد. قیصر جعفری، همسرش زهرا و فرزند دوسالهشان سینا در جزیره قشم شهید شدند و محمدرضا و مجتبی، دو نوجوان این خانواده، برای همیشه یتیم شدند. ما میدانیم که همه مادران و همه پدران ایرانی اکنون پدر و مادر محمدرضا و مجتبی خواهند بود.
وی افزود: باز هم جنایت آمریکا در هفتهای که گذشت شامل حال عراق شد و در جریان حمله هوایی آمریکا و همدستانش به عراق، چند شهروند عزیز ایرانی نیز شهید شدند؛ امیر عباس درهمفروش، علیاصغر آستان، مرتضی اکبری، ابوالفضل متقی و محمود رستمی. به خانوادههای محترم این شهدا تبریک و تسلیت عرض میکنیم و به همه ایرانیانی که داغدار این عزیزان هستند، تسلیت میگوییم. جا دارد از جوان رعنا و اهل بندر انزلی نیز نام ببریم؛ نیما مرادی، جوان ۲۳ ساله، تکواندوکار و فرزند آزاده دفاع مقدس هشتساله، که در جریان حمله بزدلانه رژیم اوکراین به یک کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر به شهادت رسید. به روح همه این شهدا درود میفرستیم. در عرصه دیپلماسی نیز کماکان فعالیتهای وزارت امور خارجه ادامه داشت و ادامه دارد. مذاکرات با عمان در هفت، هشت روز گذشته با جدیت دنبال شده است.
بقائی خاطرنشان کرد: در عرصه دیپلماسی نیز کماکان فعالیتهای وزارت امور خارجه ادامه داشت و ادامه دارد. مذاکرات با عمان در هفت، هشت روز گذشته با جدیت دنبال شده است. همچنین تماسهای وزیر محترم امور خارجه با همتایان خود، چه در سطح منطقه و چه خارج از منطقه، با هدف جلوگیری از تشدید ناامنی و تأمین منافع و امنیت ملی ایران ادامه داشته است.
تفاهم با عمان شرط لازم برای بازگشایی هرمز است، اما کافی نیست/ ما در حال حاضر مذاکرهای با آمریکا نداریم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش ایرنا که «وزیر امور خارجه اخیرا گفتند که ما در حال نهایی کردن تفاهم هستیم با توجه به اینکه ایالات متحده چند بند از یادداشت تفاهم را نقض کرده است، آیا رایزنیهایی که از طریق میانجیگرها در جریان است به سمت احیای همه بندهای یادداشت تفاهم و بازگشت آمریکا به سمت اجرای تعهداتش رفته است یا نه؟ و با توجه به اینکه رئیس جمهور شب گذشته تاکید کردند که این تفاهمنامه مرکز ثقل روابط خارجی ما در آینده خواهد بود و باید بکوشیم دشمن را وادار کنیم به آنچه امضا کرده پایبند بماند؛ شروط ایران برای بازگشت به یادداشت تفاهم چیست؟» گفت: مذاکرات ما با عمان است، متمرکز بر تفاهم بر سر مسیری هستیم که تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز را تأمین کنیم. تلاش ما این است که در اولین فرصت، با مشورت عمان و همکاری این کشور، مسیری را تعیین کنیم؛ مسیری که قاعدتاً موقت خواهد بود و بر اساس آن بتوانیم کشتیرانی در تنگه هرمز را فراهم کنیم.
مادامی که شرارت آمریکا، محاصره دریایی ایران اعلام شده، تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران و منافع آن همچنان ادامه داشته باشد، قاعدتاً در وضعیت تنگه هرمز تغییر خاصی اتفاق نخواهد افتاد. وی ادامه داد: بنابراین، این مذاکرات، مذاکراتی دوجانبه بین دو دولت ساحلی است. دیگران میتوانند در این فرایند، نقش سازنده یا مخرب داشته باشند، اما موضوع مربوط به ایران و عمان است. اینکه در مرحله بعد چه اتفاقی بیفتد، باید درباره آن تصمیمگیری شود. من دیشب هم اعلام کردم که تفاهم بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز، شرط لازم برای بازگشایی هرمز است، اما شرط کافی نیست. تنگه هرمز به خاطر اختلافنظر بین ایران و عمان مسدود نشده است؛ هرمز به دلیل تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی از اسفندماه سال گذشته دچار مشکل شد.
بقائی افزود: مادامی که شرارت آمریکا ادامه پیدا کند، مادامی که محاصره دریایی ایران اعلام شده باشد، مادامی که تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران و منافع آن ادامه داشته باشد و مادامی که همه مواردی که آمریکا در این مدت نقض کرده، همچنان ادامه داشته باشد، قاعدتاً در وضعیت تنگه هرمز تغییر خاصی اتفاق نخواهد افتاد؛ لذا تمرکز مذاکرات با عمان بر این موضوع خواهد بود و موضوعاتی که مربوط به ایران و آمریکا میشود، باید در مراحل بعدی بررسی شود تا ببینیم اوضاع و احوال به چه سمتوسویی خواهد رفت.
دستگاه دیپلماسی مجاز نیست برای خوشایند جریانهای سیاسی مواضع خود را تعدیل یا تشدید کند
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «در روزهای اخیر از سوی یکی از جناحهای سیاسی مورد انتقاد قرار گرفتید. در این انتقادها عنوان شده بود که اگر آقای بقائی سخنگوی یک نهاد نظامی بودند، این جایگاه برای ایشان مناسبتر بود و گویا علاقه ایشان به جنگاوری بیش از تمایل به دیپلماسی اس.» نظر شما درباره این انتقادها چیست؟ گفت: من خیلی صحیح نمیدانم که درباره خودم صحبت کنم، اما فارغ از شخص سخنگو باید گفت که نهاد سخنگویی، در شرایطی که اکنون در آن قرار داریم، سخنگوی دستگاه دیپلماسی در زمان جنگ است و نمیتواند فارغ از مقتضیات شرایط جنگ سخن بگوید یا موضعگیری کند. ضمن اینکه مواضعی که از سوی سخنگو اعلام میشود، نظر شخصی سخنگو نیست، بلکه بیانکننده موضع وزارت امور خارجه و دستگاه دیپلماسی کشور است.
سخنگوی وزارت امور خارجه، کل دستگاه دیپلماسی و تصمیمگیران کشور مجاز نیستند که دچار تصویرسازیهای فانتزی درباره جنگ و صلح شوند. واقعیت این است که ما را میان جنگ و صلح مخیر نکردهاند. وی ادامه داد: این بحثها مدتهاست ادامه دارد. ما به همه دیدگاههای منتقدان احترام میگذاریم؛ آنجا که نقدها قابل استفاده باشد، از آنها بهره میبریم و هرجا احساس کنیم منصفانه نیست، آن را تحمل میکنیم، چرا که این وظیفه ماست. اما سخنگوی وزارت امور خارجه، کل دستگاه دیپلماسی و تصمیمگیران کشور مجاز نیستند که دچار تصویرسازیهای فانتزی درباره جنگ و صلح شوند. واقعیت این است که ما را میان جنگ و صلح مخیر نکردهاند. آمریکا در طلب صلح به ما حمله نکرد؛ ما در یک جنگ واقعی قرار داریم و در شرایط جنگ باید به الزامات آن پایبند باشیم.
بقائی خاطرنشان کرد: وزارت امور خارجه به هیچ عنوان مجاز نیست برای خوشایند جریانهای سیاسی، یا تحت تأثیر آنها ــ که همه برای ما محترم هستند ــ مواضع خود را تعدیل یا تشدید کند. آنچه برای ما اهمیت دارد، منافع ملی است و ما بهعنوان دستگاه دیپلماسی، امانتدار منافع ملی و امنیت ملی ایران هستیم.
تلاشهای منطقه برای جلوگیری از جنگ را ارج مینهیم/ آنچه دشمن را از تشدید شرارت علیه ایران بازداشته، اقتدار و توان بازدارندگی ایران است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره «ادعاهایی از سوی رسانههای غربی مطرح شد مبنی بر اینکه در تماس «محمد بن سلمان» با «دونالد ترامپ»، موضوع حمله ادعایی به ایران منتفی شده است. آیا به نظر شما عربستان تلاش کرد این حمله متوقف شود، یا اینکه این پاسخ مقتدرانه ایران بود که مانع از انجام این حملات شد؟» گفت: اینکه همه کشورهای منطقه خود را در قبال وضعیت آینده منطقه و هر آنچه ممکن است منطقه با آن مواجه شود، سهیم بدانند، امر مبارکی است. جنگ آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران صرفاً جنگ علیه یک کشور نیست، بلکه جنگ علیه کل منطقه و علیه امنیت همه کشورهای منطقه است.
بقائی افزود: ما در این پنج ماه دیدیم که حضور نظامی آمریکا در منطقه و استفاده از قلمرو و امکانات کشورهای حاشیه خلیج فارس، موجب تشدید ناامنی و بیثباتی برای همه کشورهای منطقه شده است. بنابراین، طبیعی است که کشورهای منطقه بخواهند برای جلوگیری از تشدید این وضعیت تلاش کنند. ما این تلاشها را ارج مینهیم، اما تجربه برای ما ثابت کرده است که آنچه در نهایت میتواند دشمن را از تشدید شرارت علیه ایران بازدارد، چیزی جز اقتدار و توان بازدارندگی نیست.
میانجی ایران و آمریکا، پاکستان است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «اخیراً گزارشهایی درباره میانجیگری چین در روابط ایران و آمریکا در موضوع تنگه هرمز منتشر شده است. آیا این میانجیگری برای کاهش تنشها در منطقه تأیید شده و در حال انجام است؟ اگر چنین است، در چه سطحی قرار دارد و ارزیابی شما از این موضوع چیست؟» گفت: میانجی مباحث مرتبط با ایران و آمریکا، پاکستان است و قطر نیز در مواردی که لازم باشد، کمک میکند. ما با چین روابط بسیار دوستانهای داریم و همکاری بسیار نزدیکی در همه حوزههای مورد علاقه طرفین برقرار است.
بقائی ادامه داد: چین نیز مانند ما نسبت به تشدید یکجانبهگرایی مخرب و ستیزهجویانه آمریکا نگران است. همچنین، نسبت به تشدید درگیری و ناامنی در منطقه نیز نگرانی دارد. بنابراین، دوستان چینی ما تلاش میکنند و از مساعی جمیله خود استفاده میکنند تا از تشدید اوضاع جلوگیری شود. از این حیث، چین نیز مانند تعدادی دیگر از کشورها کمک میکند؛ اما اینکه بگوییم میانجیگر جدیدی به میانجیگران موجود اضافه کردهایم، در معنای دقیق کلمه، چنین نیست.
موضوع یمن به یمنیها مربوط است و راهحل آن گفتوگوست / متهم کردن ایران به گسترش جنگ، وارونهنمایی واقعیتهاست
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «در روزهای اخیر، همزمان با حملات مستقل انصارالله یمن و همچنین ادعای اثباتنشده حمله پهپادی مقاومت عراق به تأسیسات نفتی عربستان سعودی، برخی انگشت اتهام را به سمت ایران گرفته و مدعی شدهاند که جمهوری اسلامی ایران به دنبال گشودن جبهههای جدید و گسترش جغرافیایی جنگ است. پاسخ شما به این اتهام چیست؟» گفت: من مطمئنم کسانی که این ادعاها را مطرح میکنند، آگاهانه درصدد وارونه جلوه دادن واقعیات هستند. پنج ماه زمان زیادی نیست که انسان دچار فراموشی شود. ما پنج ماه پیش، در اسفندماه، با جنایت و تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه شدیم. آیا ایران جبههای گشود؟ از همان روز نخست جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی، از قلمرو و امکانات کشورهای منطقه برای اقدام علیه ایران استفاده شد. آیا ما جبههها را گسترش دادیم؟
بقائی ادامه داد: موضوع یمن، موضوعی است که به خود یمنیها مربوط میشود. ما موضع خود را درباره یمن اعلام کردهایم. این کشور مدتهاست تحت محاصرهای ظالمانه قرار دارد و بارها گفتهایم که راهحل بحران یمن باید از مسیر گفتوگو و بر اساس نقشه راهی که مدتها پیش میان طرفهای ذیربط مورد تفاهم قرار گرفته، دنبال شود. بنابراین، اینکه بخواهند هر موضوعی را به جنگی که علیه جمهوری اسلامی ایران تحمیل شده مرتبط کنند، صرفاً بهانهای برای فرار از پاسخگویی و نشانه استیصال است. آنها خودشان این بحران را آغاز کردند. آتشی که برافروختند، قاعدتاً سرایت میکند. نمیتوان علیه کشوری آتشافروزی کرد و سپس انتظار داشت که آتش تنها به همان نقطهای که مدنظر بوده، محدود بماند. مسئولیت هر آنچه امروز در منطقه و حتی فراتر از منطقه در حال وقوع است، منحصراً متوجه آمریکاست؛ بهعنوان آغازکننده این تجاوز نظامی، و البته همه کسانی که به اشکال مختلف، متأسفانه تصمیم گرفتند در مقام همدستان متجاوزان عمل کنند.
شواهد نشان میدهد حمله اوکراین به کشتی تجاری ایران عامدانه بوده است/ ایران برای پاسخگو کردن اوکراین هر اقدام لازم را انجام خواهد داد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره «آخرین پیگیریهای ایران در خصوص حمله اوکراین به کشتی تجاری ایران در آبهای روسیه و اقدامات تهران برای پاسخگو کردن کییف»، گفت: مقامهای اوکراینی، هم در تماس مستقیم با وزیر امور خارجه و هم در پیامهایی که برای ما ارسال کردند، تأکید داشتند که این اقدام غیرعمدی بوده است. اما شواهد و قرائن بسیار روشن، از جمله اظهارات صریح رئیسجمهور اوکراین، حکایت از آن دارد که این حمله عامدانه بوده است. ما توضیحات مقامهای اوکراینی را شنیدهایم و منتظر هستیم ببینیم آیا در عمل نیز اقدامی انجام خواهند داد که مؤید و تأییدکننده ادعای آنها مبنی بر غیرعمدی بودن این جنایت باشد یا خیر. ما قطعاً هر اقدامی را که لازم باشد، هم برای پاسخگو کردن اوکراین و هم برای اطمینان از اینکه چنین خطا و جنایتی بار دیگر از سوی طرف اوکراینی تکرار نشود، انجام خواهیم داد.
حمله به قشم، میناب و لامرد نمونه روشن جنایت جنگی آمریکا است/ از همه ابزارهای بینالمللی برای پاسخگو کردن عاملان جنایات آمریکا استفاده میکنیم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره حملات آمریکا به مناطق مسکونی و غیرنظامی ایران و پیگیری این اقدامات در مجامع بینالمللی، گفت: متأسفانه این به عادت آمریکا تبدیل شده است و اولین بار هم نیست. اگر به خاطر داشته باشید، آمریکا جنگ تحمیلی خود را با حمله به اماکن و اهداف غیرنظامی و مسکونی ما آغاز کرد. حمله به محل اقامت رهبران ما، از منظر حقوق بینالملل، اقدامی مشروع نبود. حمله به محل اقامت رهبر شهید ما و سایر بزرگان نباید ما را از این واقعیت دور کند که همه اقدامات آمریکا در این پنج ماه، مصداق جنایت جنگی بوده است.
آمریکا جنگ تحمیلی خود را با حمله به اماکن و اهداف غیرنظامی و مسکونی ما آغاز کرد. حمله به محل اقامت رهبران ما، از منظر حقوق بینالملل، اقدامی مشروع نبود. وی ادامه داد: بهطور مشخص، در روز ۹ اسفند، همزمان با حمله به تهران و محل اقامت رهبران ایران، به مدرسه شجره طیبه میناب و ورزشگاه لامرد نیز حمله شد. همه اینها مناطق غیرنظامی و مسکونی بودند. در طول این پنج ماه نیز این اقدامات ادامه یافته است؛ از جمله حمله به برج دیدهبانی چابهار و دیگر تأسیساتی که منحصراً برای استفادههای غیرنظامی و مدنی هستند. این اقدامات نشاندهنده اصرار آمریکا بر نقض همه هنجارها و قواعد حقوق بینالملل و حقوق بشردوستانه است؛ قواعدی که طی هفتاد تا هشتاد سال گذشته مبنای روابط بینالمللی، بهویژه در زمان جنگ، بودهاند.
بقائی افزود: توجه شما را به اعتراف صریح مقامهای آمریکایی از ابتدای این جنگ جلب میکنم که اعلام کردند هیچ قاعدهای را مدنظر قرار نخواهند داد. وزیر جنگ آمریکا نیز با طرح شعار «No mercy, no quarters» عملاً از قصد و نیت برای ارتکاب جنایت جنگی سخن گفت. این موارد را از آن جهت مطرح میکنم که جامعه جهانی و تکتک دولتها بدانند در قبال نقضهای فاحش حقوق بشردوستانه بینالمللی مسئولیت دارند. بر اساس معاهدات ژنو ۱۹۴۹، همه کشورها نهتنها موظف به رعایت حقوق جنگ هستند، بلکه باید رعایت این قواعد را از سوی طرفهای درگیر نیز تضمین کنند. بنابراین، اقداماتی که آمریکا در قشم، میناب و لامرد انجام داده، همگی مصداق جنایت جنگی است و همه کشورها مجاز، بلکه مکلف هستند عاملان این جنایتها را پاسخگو کنند. قطعاً ما نیز از هر ابزار موجود در سطح بینالمللی برای پاسخگو کردن عاملان و آمران این جنایتها استفاده خواهیم کرد.
در روزهای جاری نه قرار است میزبان هیئتی از سایر کشورها و نه مهمان جایی باشیم/ جنایات رژیم صهیونیستی ادامه دارد
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره تجاوز رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان و حضور نمایندگانی از قطر و پاکستان برای آغاز مذاکرات ایران و آمریکا گفت: ظرف این روزها نه قرار است میزبان هیاتی از بیرون باشیم و نه مهمان جایی باشیم. جنایات رژیم صهیونیستی علیه کل منطقه ادامه دارد. ظرف روزهای اخیر، تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی علیه غزه ادامه داشته است. نسلکشی، علیرغم اینکه حدود ۱۰ ماه پیش ظاهراً آتشبسی اعلام شد، همچنان ادامه دارد. در طول همین مدت ۱۰ ماهه، حداقل یکهزار و ۲۰۰ فلسطینی به شهادت رسیدهاند. طی همین دو روز گذشته نیز ۳۰ فلسطینی در غزه به شهادت رسیدند.
متأسفانه سازمان ملل متحد و دولتهای مختلف تاکنون در قبال یک نسلکشی آشکار، بیعملی پیشه کردهاند و این عادیسازی جنایت، عادیسازی شنیعترین جنایت بینالمللی، از جمله نسلکشی، واقعاً شرمآور است. بقائی افزود: در لبنان نیز، همانطور که اشاره کردید، تعرضات مرزی رژیم صهیونیستی ادامه دارد. این وضعیت فقط مربوط به ذات رژیم صهیونیستی نیست، بلکه ناشی از تداوم همکاری و حمایت همهجانبه آمریکا از این رژیم است. مسئولیت کل منطقه و جامعه جهانی در این زمینه روشن است. متأسفانه سازمان ملل متحد و دولتهای مختلف تاکنون در قبال یک نسلکشی آشکار، بیعملی پیشه کردهاند و این عادیسازی جنایت، عادیسازی شنیعترین جنایت بینالمللی، از جمله نسلکشی، واقعاً شرمآور است. هم سازمان همکاری اسلامی و هم کشورهای منطقه باید توجه خود را معطوف به بزرگترین مسئله منطقه، جهان اسلام و جهان کنند. متأسفانه میبینیم که توجهات از مهمترین موضوع جهان، یعنی ادامه اشغالگری فلسطین اشغالی و تداوم اقدامات تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی علیه لبنان، منحرف شده است.
رابطه ما با ونزوئلا مبتنی بر احترام متقابل، منافع مشترک دو ملت است و سوءبرداشتها نمیتواند تاثیر منفی بر آن بگذارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «با توجه به احضار سفیر کشورمان در ونزوئلا، در پی برخی اظهارنظرها، از جمله سخنان آقای عراقچی مبنی بر اینکه «ایران، ونزوئلا نیست»، آینده روابط تهران و کاراکاس را با توجه به تحولات صورتگرفته در این کشور چگونه ارزیابی میکنید؟» گفت: رابطه ما با ونزوئلا همواره رابطهای مبتنی بر احترام متقابل، منافع مشترک دو ملت و سابقهای بوده است که در روابط بین ایران و ونزوئلا وجود دارد و مؤید نکتهای است که عرض کردم. در رابطه با هر کشوری ممکن است گاهی سوءبرداشتها و سوءتفاهمهایی پیش بیاید که قاعدتاً توضیحات لازم درباره آنها داده میشود. اینها موضوعاتی نیست که بتواند در روند روابط دو کشوری که سابقه روابط طولانیمدت و محترمانه با یکدیگر داشتهاند، اثر منفی بگذارد.
در حال ایجاد کریدوری موقت در تنگه هرمز هستیم؛ نه دو یا سه مسیر مجزا/ مسیر پیشنهادی هرمز باید منافع و ملاحظات هر دو دولت ساحلی را تأمین کند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره جزئیات مسیر پیشنهادی تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز و مذاکرات با عمان، گفت: ما طبق بند ۵ یادداشت تفاهم خاتمه جنگ در ۲۸ خردادماه پذیرفتیم که مدیریت آتی تنگه هرمز را تدبیر کنیم و از همان روز نخست کار خود را آغاز کردیم. همچنین ۳۰ روز فرصت داشتیم تا میزان تردد کشتیرانی در تنگه هرمز را به شرایط پیش از جنگ بازگردانیم. ما با جدیت، تعهد و مسئولیتپذیری وظایف خود را انجام میدادیم، اما متأسفانه آمریکا اجازه نداد حتی این ۳۰ روز منقضی شود. در روز بیستویکم و بیستودوم، حملات گستردهای را علیه جمهوری اسلامی ایران انجام داد و ناگهان به بهانه حادثه دیدن چند کشتی در تنگه هرمز اعلام کرد که همه چیز پایان یافته است.
مذاکرات حول این محور بوده است که مسیر جنوبی، یعنی مسیری که از آبهای عمان عبور میکند، و مسیر شمالی که از آبهای سرزمینی ایران میگذرد، به یک مسیر بینابین تبدیل شود؛ مسیری که تأمینکننده ملاحظات و منافع هر دو دولت ساحلی باشد. بقائی خاطرنشان کرد: آمریکا همه تعهدات خود را نقض کرد، محاصره دریایی غیرقانونی را بازگرداند، مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد و سایر تعهداتی را که طبق تفاهمنامه پذیرفته بود، تقریباً یکجا ملغی اعلام کرد. پس از آن نیز شرایط متشنجتر از قبل شد. آنچه ما متعهد شده بودیم و در حال انجام آن بودیم، این بود که مسیری امن فراهم شود تا کشتیها بدون هیچ مشکلی تردد کنند. اما دو یا سه روز پس از تفاهم ۲۸ خرداد، یعنی یک روز بعد از سفر وزیر امور خارجه آمریکا به منطقه و امضای بیانیه مشترک با وزرای خارجه شورای همکاری خلیج فارس، با تلاش یکجانبه آمریکا برای باز کردن مسیر جنوبی از آبهای عمان مواجه شدیم.
وی ادامه داد: این اقدام هم خلاف بند ۵ یادداشت تفاهم بود و هم مسیری ناامن و خطرناک از نظر مسائل زیستمحیطی و تهدیدات امنیت ملی ایران ایجاد میکرد. ما در بیانیه خود نیز توضیح دادیم که کشتیهایی که از این مسیر عبور میکردند، تحت فشار سنتکام، ارعاب طرف آمریکایی و متأسفانه با همراهی و همدستی برخی کشورهای منطقه حرکت میکردند. برخی از این کشتیها حتی حامل تجهیزات نظامی بودند و در پناه این کشتیهای بزرگ، بعضاً ناوچههایی نیز تردد میکردند. این موضوع هم با کلیت تفاهم در تعارض بود و هم با تکتک بندهای آن؛ چرا که تعهد ما فراهم کردن مسیر امن برای تردد کشتیهای تجاری بود و قرار نبود تنگه هرمز مورد سوءاستفاده برای اهداف نظامی قرار گیرد.
بقائی خاطرنشان کرد: در این مدت، مذاکرات حول این محور بوده است که مسیر جنوبی، یعنی مسیری که از آبهای عمان عبور میکند، و مسیر شمالی که از آبهای سرزمینی ایران میگذرد، به یک مسیر بینابین تبدیل شود؛ مسیری که تأمینکننده ملاحظات و منافع هر دو دولت ساحلی باشد. بنابراین، اکنون درباره یک کریدور صحبت میکنیم که مسیر رفت و برگشت خواهد داشت، نه دو یا سه مسیر مجزا. این مسیر میانه بهصورت موقت قرار است مورد استفاده قرار گیرد تا زمانی که درباره مسیر ثابت، بهعنوان جایگزین آنچه در ادبیات کشتیرانی بینالمللی به عنوان «TSS» شناخته میشود، تصمیمگیری شود.
اینکه آیا مذاکرات با عمان میتواند به فرایند دیگری متصل شده و منجر به کاهش تنش در منطقه شود، باید مقداری منتظر بمانیم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «آیا سازوکاری برای تعیین یا دریافت عوارض از شناورها و کشتیها در این تفاهمنامه ایران و عمان پیشبینی شده است؟ همچنین، آیا ممکن است این تفاهمنامه در واقع آغاز مذاکرات با آمریکا یا بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد باشد یا خیر؟» گفت: این مذاکرات برای تفاهم بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی بین ایران و عمان است. اینکه آیا این مرحله و این فرایند میتواند به فرایند دیگری متصل شود که منجر به کاهش تنش در منطقه شود، باید مقداری منتظر بمانیم. از آنجا که محتوای این تفاهمنامه هنوز در حال مذاکره است، اجازه بفرمایید به همان توضیحاتی که عرض کردم اکتفا کنم.
وی ادامه داد: قاعدتاً در هر تفاهمی درباره تردد کشتیرانی بین دو دولت ساحلی، همه موضوعاتی که به حاکمیت و حقوق حاکمیتی دو کشور مربوط میشود، همچنین مسائل امنیت ملی، منافع ملی و موضوعات مرتبط با خدمات دریایی، حتماً مورد توجه و بررسی قرار میگیرد.
کشورهای منطقه و خارج از منطقه باید از رویکرد مسئولانه ایران و عمان حمایت کنند/ درباره تعامل با رژیم صهیونیستی نمیتوان جز با بدبینی نگاه کرد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره استقبال برخی کشورهای منطقه از روند مذاکرات ایران و عمان و همچنین ارزیابی تهران از مذاکرات لبنان و رژیم صهیونیستی، گفت: درباره اینکه برخی کشورهای منطقه نسبت به مذاکرات در حال انجام میان ایران و عمان ابراز خوشبینی کردهاند، روند مذاکرات رو به جلو بوده است. ما و عمان درباره توافق بر سر مسیر جدید، گفتوگوهای خوبی داشتیم. در این هفت تا هشت روز، نقشههایی میان طرفین تبادل شده و با همکاری متخصصان و مراجع ذیربط جمهوری اسلامی ایران، این موضوع مورد بررسی قرار گرفته است.
وی ادامه داد: امیدواریم هم کشورهای منطقه و هم بازیگران خارج از منطقه، این رویکرد بسیار مسئولانه از سوی ایران را قدر بدانند و تلاش کنند رویکردی سازنده در پیش بگیرند و اجازه دهند روند گفتوگوهای ایران و عمان به شکل منطقی به پیش برود. در خصوص مباحث مرتبط با رژیم صهیونیستی و لبنان نیز باید گفت در هر تعاملی با رژیم صهیونیستی، نمیتوان رویکردی جز رویکرد بدبینانه اتخاذ کرد؛ چرا که تجربه نشان داده است این رژیم به هیچیک از قولوقرارها و تعهداتی که داده، پایبند نبوده است.
اینکه اوکراین بخواهد در منطقه ما در راستای عملیاتهای پرچم دروغین حرکت کند، برای همه کشورهای منطقه هشدارآمیز است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «اخیراً مقامات امنیتی عراق اعلام کردند که چندین گروه تحت حمایت اوکراین که در داخل عراق به فعالیتهای خرابکارانه میپرداختند، بازداشت شدهاند. این گروهها همچنین متهم به حمله به تأسیسات نفتی عراق هستند. در مقابل، مشاور امنیت ملی عراق، قاسم الاعرجی، به صراحت اعلام کرده است که بازداشتشدگان اعتراف کردهاند برای اوکراین کار میکردند و افزوده است که اوکراین حاکمیت عراق را نقض کرده است. نظر جمهوری اسلامی ایران در این خصوص چیست؟» گفت: این موضوع باعث نگرانی است. اینکه طرفی که درگیر یک منازعه چهار ساله در منطقهای دیگر است و متأسفانه سابقه نیز نشان میدهد که برای جلب توجه طرفهای مختلف و کسب حمایت، اقدامات نامتعارفی انجام داده، اکنون بخواهد در منطقه ما به نوعی در راستای عملیاتهای پرچم دروغین حرکت کند، برای همه کشورهای منطقه هشدارآمیز است. ما در این رابطه با دوستان عراقی در ارتباط و در تماس هستیم؛ زیرا معتقدیم هرگونه ناامنی در عراق، چه علیه امنیت ملی عراق و چه علیه کشورهای همسایه، میتواند پیامدهای آن متوجه کل منطقه، از جمله جمهوری اسلامی ایران، شود.
دانایان منطقه بهخوبی میدانند که امنیت در منطقه تجزیهناپذیر است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «برخی رسانههای غربی گزارش دادند که در مقطع اخیر، با توجه به تهدیدات ترامپ، عربستان سعودی و برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، به دلیل نگرانی از تبعات حمله به ایران و آسیبپذیری زیرساختهای انرژی در کشورهای خود، در واقع برای کاهش تنش با آمریکا در تماس بودهاند. آیا ایران در این زمینه رایزنی یا پیام مستقیمی میان ایران و کشورهای منطقه داشته است یا خیر؟» گفت: ما با کشورهای منطقه همواره در تماس هستیم. از همان نخستین روزهای جنگ تحمیلی، بهصورت منظم در تماس بودهایم. دانایان منطقه بهخوبی میدانند که امنیت در منطقه تجزیهناپذیر است. ناامنی علیه یک کشور منطقه، خواهناخواه به سایر کشورهای منطقه نیز سرایت میکند. همچنین بهخوبی دریافتهاند که حضور نظامی آمریکا ناامنساز و ثباتزدا است. طبیعتاً همه کسانی که واقعاً صادقانه به دنبال برقراری امنیت هستند، تلاش میکنند مانع از تشدید درگیریها شوند. اما همانگونه که عرض کردم، نهایتاً آنچه ما را در برابر دشمنی و شرارت دشمن بیمه میکند، توانایی و اقتدار خودمان است.
توپ از مدتها قبل در زمین آمریکاست؛ ما تفاهمنامه را نقض نکردیم
بقائی در پاسخ به این سوال که چه تلاشهایی برای بازگشت آمریکا به تعهداتش در تفاهمنامه پایان جنگ اسلامآباد انجام شده و وضعیت تبادل پیامها در چه وضعیتی است، توضیح داد: تفاهمنامه را ما نقض نکردیم. این آمریکا بود که تفاهم را نقض کرد. قبلا هم توضیح دادهام که در شانزدهم تیرماه چه اتفاقی افتاد، که آمریکا در یک واکنش به شدت نامتناسب نسبت به ادعایی که هنوز هم اثبات نشده، به ناگاه اعلام کرد که کلیه تعهداتش را در تفاهمنامه نقض کردهاست. ما هرگز پیشگام نقض هیچ تفاهمی نبودیم و بنابراین اگر بخواهیم از یک اصطلاح فوتبالی استفاده کنیم از مدتها قبل توپ در زمین آمریکا است.
حمله آمریکا و عربستان به عراق را محکوم کردیم؛ امنیت عراق برای ایران مهم است/ امنیت عراق و جان زائران در ایام اربعین برای ایران اهمیت دارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره واکنش ایران به حملات آمریکا و عربستان سعودی به برخی مواضع در عراق و تأثیر آن بر امنیت زائران، گفت:ما حمله آمریکا و عربستان سعودی را به طرق مختلف محکوم کردیم و از جمله از طریق مجاری رسمی دیپلماتیک، مراتب اعتراض شدید خود را به طرف سعودی اعلام کردیم. البته طرف سعودی در این زمینه توضیحاتی ارائه کرده و اعلام کرده است که مشارکتی نداشته، اما آنچه مسلم است این جنایت ناشی از یک عملیات مشترک با آمریکا بوده و در جریان این جنایت، تعدادی از شهروندان عزیز ایرانی نیز به شهادت رسیدند.
بقائی ادامه داد: جا دارد مجدداً به خانوادههای شهدای ایرانی و همچنین خانوادههای شهدای عراقی تسلیت عرض کنم. امنیت عراق، حفظ حاکمیت ملی این کشور و حفظ جان شهروندان عراقی برای ما اهمیت دارد؛ بهویژه در ایام اربعین که صدها هزار زائر از عراق و اقصی نقاط جهان عازم عتبات عالیات هستند. این جنایت خود گواه آن است که طرف آمریکایی با هر آنچه برای ما مقدس و ارزشمند است، مشکل دارد؛ چراکه پیش از این نیز، همانطور که به یاد دارید، مسیر ریلی به سمت مشهد مقدس را مورد تعرض قرار دادند.
مقاومت فلسطین برای تداوم حیات خود ابزاری جز مقاومت برای کسب حق تعیین سرنوشت ندارد/ تلآویو به هیچ معاهده و تفاهمی پایبند نبوده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره خبرهای منتشرشده مبنی بر موافقت حماس با واگذاری سلاح و موضع ایران نسبت به این موضوع، گفت: البته خبرها در این زمینه ضد و نقیض است و شروط و مواضع مقاومت فلسطین را نیز حتماً ملاحظه کردهاید، اما بهطور کلی همان پاسخی را که به یکی دیگر از همکاران شما دادم، تکرار میکنم. رژیم صهیونیستی اساساً به هیچ معاهده و هیچ تفاهمی پایبند نبوده و از توافقهایی که هر از چندگاهی با وساطت برخی طرفها ایجاد میشود، بهعنوان ابزاری برای تداوم مسیر نسلکشی استفاده کرده است.
وی ادامه داد: آماری را که پیشتر اعلام کردم مرور کنید و آن را به آمارهایی که طی سه سال اخیر درباره کشتار مردم فلسطین منتشر شده اضافه کنید؛ تنها در این مدت، ۶۱ هزار کودک فلسطینی یتیم شدهاند و نزدیک به سه هزار خانواده فلسطینی بهطور کامل به شهادت رسیدهاند. این جنایات نشاندهنده این واقعیت است که رژیم صهیونیستی همچنان بر اهداف استعماری خود در فلسطین اشغالی اصرار دارد. طبیعتاً در چنین شرایطی، مقاومت فلسطین و ملت فلسطین برای تداوم حیات خود هیچ ابزاری جز مقاومت برای دستیابی به حق تعیین سرنوشت ندارند.
ایران از ترتیبات چندجانبه در حوزه هوش مصنوعی استقبال میکند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره چشمانداز عضویت ایران در سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی (WAICO) و تأثیر آن بر روابط ایران و چین در حوزه فناوری و همکاریهای اقتصادی، گفت: این سازمان، یک سازمان چندجانبه است. ما بهطور کلی از شکلگیری ترتیبات و سازمانهای بینالمللی و چندجانبهای که تأمینکننده منافع کشورهای در حال توسعه باشد، استقبال میکنیم. ما معتقدیم این ابتکار میتواند به شکستن انحصار در یکی از مهمترین حوزههایی که با همه جنبههای زندگی بشر در ارتباط است، کمک کند. قطعاً از این فرصت و این چارچوب برای تقویت همکاریها با چین و همچنین سایر کشورهای عضو این تشکیلات جدید استفاده خواهیم کرد.
تعرض به کشتیرانی تجاری ایران به این معناست که آمریکا کماکان بر مسیر تقابل با ایران پافشاری میکند
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه در پاسخ به پرسشی اقدام آمریکا در تعرض به کشتیرانی تجاری ایران، اعم از حملات مستقیمی که هر از چند گاهی انجام داده یا تحریم کردن و ارعاب آنها، مصداق دزدی دریایی دانست و گفت: البته وقتی میگوییم دزدی دریایی، قرار نیست طرفهای آمریکایی ظاهراً شرمنده شوند، بهخاطر اینکه صراحتاً اعلام کردهاند که ما شبیه دزدان دریایی عمل میکنیم و به آن هم افتخار کردهاند. این اقدامات صرفاً خصومت و عداوت آمریکا با ملت ایران را نشان میدهد و نشانگر این واقعیت است که آمریکا کماکان بر مسیر تقابل با ایران پافشاری میکند؛ علیرغم همه ادعاهایی که شما میشنوید مبنی بر اینکه برای ما دیپلماسی نیز مهم است. طبیعتاً متقابلاً جمهوری اسلامی ایران هر اقدامی را که لازم باشد برای صیانت از منافع ملی خود اتخاذ خواهد کرد.
کنوانسیون حقوقی دریای خزر زمینهساز تقویت همکاریها و جلوگیری از سوءاستفاده بازیگران خارج از منطقه است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «چه بازه زمانی برای تصویب نهایی سند کنوانسیون حقوقی میتوان اعلام کرد؟ به نظر شما این فرایند چقدر زمان میبرد؟ همچنین، آیا همه نکاتی که باعث تعویق این پرونده برای تصویب در مجلس شده بود، در آن حل شده است یا خیر؟ نکته دیگر نیز درباره علت ارسال این کنوانسیون به مجلس برای تصویب است. آیا ممکن است اتفاقی که از سوی اوکراین، یعنی حمله به کشتی ایرانی در دریای خزر، رخ داد، باعث شده باشد که ایران تمایل پیدا کند این کنوانسیون زودتر به تصویب برسد؟» گفت: این کنوانسیون، همانطور که میدانید، در سال ۱۳۹۷ میان پنج کشور ساحلی دریای خزر امضا و نهایی شده است. در این مدت، بررسیهای بسیار دقیق حقوقی، سیاسی و سایر جنبههای آن را انجام دادیم. این کنوانسیون در تاریخ ۳۱ تیر ۱۴۰۵ در دولت تصویب شد و پس از آن به مجلس شورای اسلامی ارسال شد. تلاش بر این است که در نخستین فرصت، مراحل تصویب آن در مجلس انجام شود.
تصویب این کنوانسیون توسط ایران، زمینه مناسبی را برای تقویت همکاری و اعتماد میان پنج کشور عضو این کنوانسیون فراهم خواهد کرد. وی ادامه داد: طبیعتاً وقتی میخواهیم به یک سند مهم بینالمللی که دارای ابعاد حقوقی، سیاسی و امنیتی است ملحق شویم، باید با دقت و با در نظر گرفتن همه ابعاد آن تصمیمگیری کنیم. این روند انجام شده و فکر میکنیم تصویب این سند در مجلس شورای اسلامی جمهوری اسلامی ایران، زمینه را هم برای همکاری میان کشورهای ساحلی خزر و هم برای جلوگیری از سوءاستفادههایی که ممکن است بازیگران خارج از منطقه خزر درباره این پهنه آبی در نظر داشته باشند، فراهم میکند.
بقائی خاطرنشان کرد: در این کنوانسیون، هرگونه حضور نظامی کشورهای خارج از منطقه خزر ممنوع شده است. همچنین برخی موضوعاتی که در افکار عمومی ما به عنوان نگرانی مطرح بوده، از جمله تعیین حدود دریایی و خط مبدأ دریایی، مواردی است که در این کنوانسیون به آنها پرداخته نمیشود. موضوع تعیین خط مبدأ قرار است در چارچوب دیگری درباره آن گفتوگو شود. در یک جمعبندی کلی، فکر میکنیم تصویب این کنوانسیون توسط ایران، که به منزله لازمالاجرا شدن آن خواهد بود، زیرا برای اجرایی شدن این کنوانسیون لازم است هر پنج کشور ساحلی آن را تصویب کنند، زمینه مناسبی را برای تقویت همکاری و اعتماد میان پنج کشور عضو این کنوانسیون فراهم خواهد کرد.
تداوم حضور نظامی آمریکا در کشورهای منطقه جز ناامنی و تفرقه و اختلاف ایجاد نمیکند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پیامهای کشورهای منطقه در خصوص عدم مشارکت در تجاوز نظامی علیه ایران توضیح داد: «ما تاکید کردهایم به هیچ کشوری حمله نمیکنیم. ما از خودمون دفاع میکنیم و ضربات دفاعی ایران علیه پایگاهها و مبادی حمله به ایران است. من مدام تکرار میکنم که هیچ خصومت و عنادی با هیچ یک از کشورهای منطقه نداریم و برای تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی آنها احترام قائل هستیم. با این حال کشورهای منطقه باید به مسئولیتهای خودشان عمل کنند.
بقائی خاطرنشان کرد: برای مثال آنگونه که در سوال شما بود، کشورهایی مانند کویت نباید اجازه بدهند که قلمرو و امکانات آنها توسط آمریکا برای تجاوز و تدارک حمله علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده شود. ما واقعاً امیدواریم تجربه پنج ماه گذشته این درس را به همه داده باشد که تداوم حضور نظامی آمریکا در این کشورها جز ناامنی و تفرقه و اختلاف بین کشورهای منطقه محصولی نخواهد داشت. این ما کشورهای منطقه هستیم که نهایتاً به عنوان همسایگان دائمی باید تصمیم بگیریم با ایجاد اعتماد متقابل و همکاری سازنده با یکدیگر ساز و کاری را ایجاد کنیم که تامین کننده امنیت همه کشورهای منطقه باشد.
وزیر امور خارجه امروز عازم سفر اربعین هستند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «ترامپ بار دیگر مطرح کرده که قرار است مذاکرات ایران و آمریکا از امروز آغاز شود. آیا شما این موضوع را تأیید میکنید؟» گفت: امروز آقای دکتر عراقچی عازم سفر اربعین هستند؛ سفری که هر ساله معمولاً بهصورت شخصی انجام میدهند. همه دوستان مذاکرهکننده نیز در ایران هستند.
ظاهراً آمریکا در حال بازگشت به دوران استعمار کلاسیک است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره ارزیابی ایران از ادعاهای رئیسجمهور آمریکا درباره موضوع گرینلند و الحاق کانادا به این کشور گفت: اگر بخواهیم این موضوع را بهعنوان یک الگو تحلیل کنیم، ظاهراً در حال بازگشت به دوران استعمار کلاسیک، حتی پیش از جنگ جهانی اول، هستیم؛ زمانی که برخی استعمارگران، با اتکا به مفاهیمی همچون «مسئولیت نژاد سفید»، کشورهای دیگر را اشغال میکردند و منابع آنها را به غارت میبردند. قرار بر این بود که پس از دو جنگی که توسط اروپاییان بر جهان تحمیل شد، جامعه جهانی مسیر دیگری را انتخاب کند. منشور سازمان ملل متحد بر مبنای نفی استعمار، نفی استفاده از زور در روابط بینالملل و احترام به حاکمیت کشورها بنا نهاده شده است.
بقائی تاکید کرد: ادعاهای مقامهای آمریکایی که هر از چند گاهی، حتی صرفاً در قالب تصویر یا در شبکه اجتماعی ایکس، کشورهای دیگر را به کشور خود ملحق میکنند، مغایر با همه اصول و قواعد بنیادین منشور ملل متحد و مهمترین قواعد حقوق بینالملل است. جا دارد که همه کشورهای عضو سازمان ملل متحد در این زمینه مسئولانه موضع بگیرند و مخالفت خود را با این روند اعلام کنند.
سایر اخبار
جایگاه تبلیغات شما
