صرفه‌جویی ارزی ۶۰ میلیون دلاری با استحصال پلاسما در کشور | امکان سالانه ۳۶ نوبت اهدای پلاسما برای هر فرد

تولید داروهای مشتق از پلاسما در روند درمان مبتلایان به هموفیلی، انواع سرطان و افراد دچار نقص سیستم ایمنی از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است. طی سال‌های اخیر در ایران اقدامات مهمی برای راه‌اندازی بانک‌های دریافت پلاسما از اهداکنندگان انجام شده و روند تولید این دسته از داروها نیز به‌تازگی در مقیاسی محدود در داخل کشور کلید خورده است.

به گزارش خبرگزاری راه مردم آنلاین به نقل از همشهری آنلاین، در حال حاضر پلاسما دیگر تنها یکی از اجزای تشکیل‌دهنده خون به شمار نمی‌رود؛ بلکه ماده به‌دست‌آمده از فرآیند اهدای خون که تحت عنوان پلاسمای بازیافتی به شیوه «آفرزیس» و با نام Source plasma شناخته می‌شود، ماده اولیه‌ای استراتژیک جهت ساخت گستره وسیعی از فرآورده‌های دارویی نظیر آلبومین، فاکتورهای انعقادی مشخص، IVIG و دیگر موارد مشابه محسوب می‌شود. با توجه به اهمیت درمانی بالای این ماده، در سال‌های گذشته مجموعه‌هایی برای تأسیس بانک پلاسما و ساخت دارو از آن در ایران آغاز به کار کرده‌اند. رضا سیدحسینی، مدیرعامل شرکت بیو دارو در این زمینه می‌گوید: «بیو دارو، شرکتی است که از ۲۵ سال پیش در عرصه تولید داروهای بیولوژیک با مشارکت کمپانی داروپخش، بایوتست آلمان و سهامدار خصوصی پا به عرصه صنعت تولید داروهای بیلوژیبک گذاشت. هدف اولیه ما در شرکت بیودارو تهیه پلاسما از اهداکنندگان پلاسما بود.»

وی تأکید می‌کند: «اگر به ۵ مرکز ارتقا پیدا می‌کردیم و به حجم تولید مناسبی هم می‌رسیدیم قرار بود که پالایشگاه این محصولات را هم در داخل کشور احداث کنیم تا با این فرایند بتوانیم صرفه‌جویی ارزی در کشور داشته باشیم. در حال حاضر دو مرکز داریم و حدود ۶۰ هزار لیتر در سال پلاسما استحصال می‌کنیم.»

بر اساس اظهارات سیدحسینی، پلاسمای جمع‌آوری‌شده از داوطلبان به شرکت بایوتست در آلمان منتقل شده و مراحل تولید دارو انجام می‌گیرد؛ سپس داروهای تولیدی مجدداً وارد کشور شده و در دسترس بیماران نیازمند قرار می‌گیرد.

فعالیت دو مجموعه تولید داروی پلاسما در داخل کشور

مدیرعامل شرکت بیو دارو پیرامون زمان دستیابی به امکان فرآوری کامل در داخل اظهار می‌کند: «اکنون ۲ تا کمپانی ایرانی به این عرصه ورود کرده و در عرصه تولید دارو از پلاسما فعالیت می‌کنند. البته میزان تولیدات این شرکت‌ها هنوز انبوه نشده و هر کدام در حد ۱۵۰ هزار لیتر در سال قابلیت تولید دارو دارند. در حالی که در کشور بین ۸۵۰ هزار تا یک میلیون لیتر پلاسما باید در سال استحصال شود. به همین دلیل هنوز فاصله زیادی تا ایجاد این ظرفیت وجود دارد.»

این فعال صنعت داروسازی در پاسخ به مباحث مربوط به نگرانی از خام‌فروشی پلاسما تشریح می‌کند: «طبق قرارداد کاری خام‌فروشی نمی‌کنیم در اصل پلاسما را برای کمپانی بایوتست که یکی از معتبرترین کمپانی‌های تولید داروهای بیولوژیک هست و دنیا ارسال، هزینه پالایش رو پرداخت می‌کنیم و دارو به کشور وارد می‌شود و آن را در بازار به فروش می‌رسانیم.»

سیدحسینی با اشاره به رقم ۶۰ میلیون دلاری صرفه‌جویی ارزی در سال گذشته، در خصوص فرآیند جمع‌آوری پلاسما بیان می‌کند: «فرآیند این کار مشخص است. ما از تمام افرادی که واجد شرایط و صلاحیت داشته باشند و بتوانند به عنوان اهدا کننده در مجموعه ما ثبت نام کنند، پلاسما می‌گیریم. این محصولات جمع آوری و در شرایط ویژه‌ای نگهداری و به آلمان می‌شوند.»

وی همچنین تصریح می‌کند: «خودم اهدا کننده پلاسما هستم و تاکنون ۶۵ بار پلاسما اهدا کرده‌ام. با بیش از دو دهه فعالیت اهداکنندگانی داریم که تاکنون ۶۰۰ یا ۷۰۰ بار پلاسما اهدا کرده‌اند. بالاترین آمار اهدا در سال مربوط به کشور امریکاست ولی تو اتحادیه اروپا تا ۵۶ بار در سال هم اهدای پلاسما انجام می‌شود. در کشور ما هر فرد می‌تواند ۳۶ بار در سال پلاسما اهدا کند.»

تعبیر پلاسمافروشی نادرست است

این فعال حوزه دارو درباره وجوه پرداختی به اهداکنندگان پلاسما و شبهات عنوان‌شده در زمینه فروش پلاسما خاطرنشان می‌کند: «زمانی که یک فرد به طور مستمر برای اهدای پلاسما مراجعه می‌کند پرداخت هزینه حمل و نقل او امری عادی است. اعدادی که ما به اهدا کننده پلاسما پرداخت می‌کنیم به هیچ وجه برابر با قیمت اصلی پلاسما نیست. بنابراین این اصطلاحی که به طور عامیانه رواج پیدا کرده تحت عنوان پلاسما فروشی اصلا درست نیست. این مبلغی که ما پرداخت می‌کنیم جهت حفظ انگیزه در افراد برای حضور و اهدای مستمر پلاسما است. چون انتظار داریم اهدا کننده، مستمر باشد که اگر این طور باشد هم برای خود اهدا کننده هم برای آن محصول پلاسمایی ریسک کمتری دارد و باعث می‌شود که کیفیت پلاسما بالاتر باشد. کنترل‌هایی هم که در این رابطه باید اتفاق بیفتد دقیق‌تر می‌شود.»

سیدحسینی در ادامه توضیحات خود عنوان می‌کند: «اهدای پلاسما مراحلی دارد، بر همین اساس افراد باید ثبت نام کند، ارزیابی شوند، معاینات پزشکی و آزمایشات بالینی انجام دهند. اگر شرایط احراز شد، در نهایت می‌توانند پلاسمای خود را اهدا کنند. بنابراین همه افراد موفق نمی‌شوند پلاسما اهدا کنند به همین دلیل همیشه با کمبود اهدا کننده سالم مواجهیم.»

به گفته این فعال حوزه سلامت، فرآورده‌های متعدد و بسیار متنوعی از پلاسما در دنیا استخراج می‌شود، اما در حال حاضر فرآورده‌هایی مانند آلبومین، IVIG و فاکتورهای انعقادی ۸ و ۹ در داخل کشور تولید و تأمین می‌گردد.

مصارف و کاربردهای کلیدی فرآورده‌های دارویی پلاسمایی

سیدحسینی درباره نیاز گروه‌های مختلف بیماران به این فرآورده‌ها اظهار می‌دارد: «بیماران هموفیلی زیادی در کشور داریم که دچار مشکل انعقادی و فاکتور ۸ هستند بنابراین تامین فاکتورهای خونی که پلاسمایی هست برای بیماران هموفیلی بسیار اهمیت دارد. سایر محصولات تولید شده در پلاسما در جراحی، درمان سرمان سرطان و زخم‌ها و التهابات ناشی از جراحی کاربرد دارند.»

وی در پایان می‌افزاید: «IVIG در بیماران سرطانی و بیماران دارای نقص سیستم ایمنی کاربرد دارد و استفاده از آن ابعاد گسترده‌ای پیدا کرده است. در بسیاری از کشورها تزریق این دارو مانند تزریق B۱۲ و B کمپلکس است. در کشورهایی که به وفور IVIG با قیمت مناسب یافت می‌شود، فرد برای اینکه سرماخوردگی خود را درمان کند و ایمنی بدنش را بالا ببرد، از این دارو استفاده می‌کند. اما این دارو در کشور به شکل محدود برای شرایط خاص استفاده می‌شود. آلبومین هم در جراحی‌ها و هم برای بیماران سوختگی کاربرد دارد.»

پایان گزازش/