ایستاده در غبار؛ ۸ سال از تصویب قانون هوای پاک گذشت

قانون هوای پاک پس از هشت سال تنها روی کاغذ باقی مانده است؛ نماینده پایتخت از عملکرد ناقص هفت وزارتخانه و لزوم پیگیری قضایی خبر می‌دهد که وزارتخانه‌های کشور، صمت، جهاد کشاورزی، بهداشت‌، نیرو، راه و شهرسازی، نفت‌، به تکالیف قانونی خود عمل نکرده‌اند‌.

گروه مجلس خبرگزاری فارس‌؛ همه چیز روی کاغذ خوب است. قوانین مصوب شده‌اند، تکالیف هر دستگاه به‌طور مشخص تعریف شده و ظاهراً همه حوزه‌ها مسئولیت خود را می‌دانند. اما هوای تهران چیز دیگری می‌گوید؛ روایتی از غبار و دود‌، بیماری و نفس‌های به شماره افتاده.تهران در حالی هشتمین سال تصویب «قانون هوای پاک» را پشت سر می‌گذارد که همچنان در گردابی از آلودگی و ذرات معلق کشنده دست و پا می‌زند. این قانون جامع ۳۴ ماده‌ای که در سال ۱۳۹۶ با هدف کاهش آلودگی و ارتقای کیفیت هوا تصویب شد، امروز نه تنها به اهداف خود نرسیده‌، که به نمادی از شکاف عمیق میان «تصویب» و «اجرا» در کشور تبدیل شده است.وضعیت اضطراری مزمن و هزینه انسانیآلودگی هوا در تهران و کلان‌شهرها به یک وضعیت اضطراری مزمن تبدیل شده که سالانه جان شمار زیادی از شهروندان، به ویژه کودکان، سالمندان و بیماران زمینه‌ای را می‌گیرد. این در حالی است که گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس از اجرای «ضعیف تا متوسط» این قانون حکایت دارد. براساس این گزارش، از مجموع مواد قانونی، ۲۲ ماده «اجرای ضعیف»، ۱۷ ماده «اجرای متوسط» و تنها ۱۷ ماده «اجرای خوب» داشته‌اند. این آمار به وضوح نشان می‌دهد که مشکل اصلی، نبود اراده اجرایی قوی و تخصیص بودجه لازم است.نشست نمایندگان تهران‌؛ افشای عملکرد ضعیف هفت وزارتخانه

در همین راستا، «پیمان فلسفی»، نماینده تهران، ری‌، شمیرانات‌، اسلام‌شهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی‌، در نشست مجمع نمایندگان تهران که امروز با حضور استاندار تهران‌، نمایندگانی از وزرارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی‌، وزارت صنعت‌، معدن و تجارت‌ و شهرداری‌،سازمان محیط زیست و تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی‌، برگزار شد‌، گزارش تازه‌ای از عملکرد دستگاه‌ها در اجرای تکالیف قانون هوای پاک ارائه داد. این گزارش که از سوی سازمان محیط زیست تهیه شده، تصویر نگران‌کننده‌ای از عملکرد دستگاه‌ها تا سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد:· وزارت کشور: از ۱۴ تکلیف، به هیچ‌کدام پاسخ نداده است (۱۴ مورد بدون پاسخ).· وزارت راه و شهرسازی: از ۱۱ تکلیف، ۲ مورد عملکرد کامل، ۲ مورد عملکرد ناقص و هفت مورد بدون پاسخ.· وزارت نیرو: از ۱۱ تکلیف، سه مورد عملکرد کامل، چهار مورد عملکرد ناقص و یک مورد فاقد عملکرد و ۳ مورد بدون پاسخ.· وزارت نفت: از ۱۸ تکلیف، هفت مورد عملکرد کامل و ١٠ مورد عملکرد ناقص.· سازمان برنامه و بودجه: از پنج تکلیف، چهار مورد عملکرد کامل.· وزارت بهداشت‌: از پنج تکلیف، چهار مورد عملکرد کامل.· وزارت جهاد کشاورزی: از ۶ تکلیف، سه مورد عملکرد کامل و سه مورد عملکرد ناقص.وزارت صمت‌: هشت تکلیف، ٢ مورد عملکرد کامل‌ و ۶ مورد ناقص و یا فاقد عملکرد.· سازمان ملی استاندارد: از ۱۸ تکلیف، در همه موارد عملکرد کامل داشته است.

قوانین مغفول‌مانده و راهکارهای اجرا نشدهوی با جمع‌بندی این گزارش گفت: «وضعیت نشان می‌دهد که قانون هوای پاک به‌صورت “ضعیف تا متوسط” اجرا شده و کلان‌شهرها با آلودگی بسیار بالا مواجه هستند.»فلسفی با اشاره به وجود حداقل ۹ قانون دیگر مؤثر بر کیفیت هوا که آنها نیز به طور کامل اجرا نمی‌شوند، به تشریح شکاف بزرگ میان راهکارهای موجود در قوانین و عمل پرداخت. از جمله:· نوسازی ناوگان فرسوده: با وجود حدود ۴.۵ میلیون موتورسیکلت فرسوده در تهران، مصوبه موجود تنها به تبدیل ۲۰ هزار دستگاه اکتفا کرده است.· سوخت استاندارد: از ۱۱۵ میلیون لیتر سوخت مصرفی، تنها ۲۹ میلیون لیتر بنزین یورو چهار است.· فیلتراسیون صنعتی: در نیروگاه‌ها و کارخانه‌ها تحت نظارت وزارت نفت و نیرو به طور کامل انجام نمی‌شود.· استفاده از فناوری داخلی: از دستاوردهای شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی مانند فناوری گوگردزدایی، به‌طور جدی استفاده نمی‌شود.وی تصریح کرد: «از بین راهکارهای مختلف، فقط ۲ یا سه اقدام موقتی مانند تعطیلی مدارس و محدودیت ترافیکی اجرا می‌شود که درمان قطعی محسوب نمی‌شوند.» حتی عملکرد مثبت ظاهری دستگاه‌هایی مانند سازمان ملی استاندارد نیز با چالش «ترجمه استانداردها بدون بومی‌سازی» و فقدان نظارت مؤثر بر تولید، خنثی می‌شود.راهکارهای موجود و چالش‌های اجراییوی در ادامه به برخی راهکارهای موجود در قوانین اشاره کرد و موانع اجرای آنها را برشمرد:· نوسازی ناوگان فرسوده: با وجود حدود ۴.۵ میلیون موتورسیکلت در تهران که بخش عمده‌ای فرسوده هستند، مصوبه شورای اقتصاد تنها تبدیل ۲۰ هزار موتورسیکلت کار به برقی را پیش‌بینی کرده که عددی ناچیز است.

· معاینه فنی وسایل نقلیه : خودروهای بنزین‌سوز با معاینه فنی نیز همچنان آلاینده هستند.

· سوخت استاندارد: از ۱۱۵ میلیون لیتر سوخت مصرفی، تنها ۲۹ میلیون لیتر آن بنزین یورو چهار است. حتی سوخت یورو چهار نیز آلایندگی دارد‌.