به گزارش راه مردم انلاین به نقل ازسیاسی ایرنا، در جلسه علنی نوبت عصر سه‌شنبه (۲ دی ماه) مجلس شورای اسلامی، گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس و دانشگاه تهران به نمایندگی از شورای هماهنگی دولت و دانشگاه در مورد راهبردها، شیوه‌های حکمرانی و سیاست‌های مطلوب آب و تعدیل مصرف آب بخش کشاورزی قرائت شد و در ادامه برخی از نمایندگان در این باره نظرات و دیدگاه‌های خود را بیان کردند.
نماینده اصفهان: گزارش ارائه شده سبب حل بحران آب نمی‌شود
حامد یزدیان در این زمینه گفت: گزارشی که ارائه شد و همچنین راهبردهای مطرح‌شده در آن، به هیچ‌وجه رویکرد مدیریت بحران نداشت. چرا که کشور گرفتار بحران نیاز به آتش‌نشان دارد، و نیازمند پژوهشکده سوانح نیست. به عبارتی این گزارش نشان می‌دهد که تهیه‌کنندگان گزارش، ابعاد و عمق فاجعه را به‌درستی درک نکرده است.
وی اضافه کرد: مواردی که مطرح شد، مانند تحویل حجمی آب و اصلاح ساختار، همگی در برنامه‌های قبلی نیز وجود داشته‌اند. سؤال این است که چرا اجرا و عملیاتی نشده‌اند؟ پاسخ روشن است؛ به این دلیل که ما هنوز مسئله را به‌درستی درک نکرده‌ایم.
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی در ادامه گفت: این گزارش هیچ بخش مدون، منقح و اولویت‌بندی‌شده‌ای درباره سیاهه مسائل آب کشور ارائه نکرده است. آیا مسئله آب در همه جای کشور یکسان است؟ بسیاری از مسائلی که مطرح شد، در مناطق مختلف کشور راه‌حل‌های متفاوتی دارند. آیا با این گزارش مشکل آب سیستان، تهران و اصفهان رفع خواهد شد.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی یادآور شد: مسئله آب، مسئله‌ای است که در مکان‌های مختلف و در حوضه‌های آبریز گوناگون، ویژگی‌ها و چالش‌های متفاوتی دارد. آیا در این گزارش، هیچ اشاره‌ای به اسناد بالادستی، قوانین و حقابه‌ها شده است؟ مگر می‌شود راه‌حل‌های مشترکی برای کل کشور ارائه کرد و در عین حال گفت که حقابه و حق اشتراک نداریم؟
یزدیان با بیان اینکه مسائل آب باید با مشارکت ذی‌نفعان حل شود، خاطرنشان کرد: این گزارش بیان می‌کند که اجرای این طرح یک‌ونیم درصد بر اقتصاد کشور اثر می‌گذارد. درحالی که این گزارش برنامه اجرایی و راهکار عملیاتی مشخصی ندارد.
نماینده تهران: نصب مخزن ذخیره آب باران برای ساختمان‌ها باید اجباری شود
مهدی کوچک زاده نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی نیز در این باره گفت: از وزیر نیرو بپرسید که در چند روزی که باران آمد، چند میلیارد مترمکعب باران به سیل تبدیل شد. به عبارتی سیل‌های چند سال گذشته کشور نشان می دهد که آب وجود دارد.
وی اضافه کرد: ماده اولیه آب، باران است که اگر به فریادش برسیم حیات بخش می‌شود و اگر نرسیدیم سیلاب می‌شود و کشور را نابود می‌کند.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه سالانه ۴۰۰ میلیارد مترمکعب بارش در کشور وجود دارد، تصریح کرد: از این میزان ۲ سوم آن تبخیر می‌شود؛ ۱۳۰ میلیارد مترمکعب آب قابل استحصال باقی می‌ماند که بین ۹۰ تا ۱۰۰ میلیارد استحصال می‌شود؛ یعنی سالانه ۲۰ تا ۳۰ میلیارد مترمکعب آب اضافه داریم.
کوچک زاده خاطرنشان کرد: باید به ساختمان‌ها اجبار کنیم که مخزن ذخیره آب باران نصب کنند تا به این صورت در ذخیره سازی آب اقدام شود.
نماینده اراک: آب، ابر چالش بزرگ ایران و دنیا است
نادرقلی ابراهیمی نیز در این باره، ابرچالش امروز همه دنیا از جمله ایران را مسئله آب برشمرد و گفت: ایران بزرگ و اسلامی با حدود ۷ هزار سال تاریخ، در منطقه‌ای خشک و نیمه‌خشک قرار دارد، اما نه‌تنها همواره در همه معادلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دنیا تأثیرگذار بوده، بلکه قطعاً در مسیر مدیریت و بهره‌برداری صحیح از آب قرار داشته و با بن‌بست مواجه نبوده است. امروز نیز با بن‌بست مواجه نخواهیم شد.
نماینده مردم اراک، خنداب و کمیجان در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه همه دولت‌ها آرامش مردم را در گفتار و کردار هدف‌گذاری می‌کنند، یادآور شد: از دولت درخواست دارم مسائل مهمی از جمله آب را با اضطراب، ناراحتی و تشویش به این شکل مطرح نکند. آسیب‌شناسی انجام شده و مهم‌ترین بررسی‌ها، دلیل شرایط ناکارآمد موجود را حکمرانی نامطلوب آب می‌دانند.
وی در ادامه تاکید کرد: در برنامه هفتم توسعه فصل هفت «امنیت غذایی» و فصل هشت «نظام مدیریت»، فصل نهم «انرژی»، در موضوع آب، انرژی، غذا و محیط‌زیست، معیارها و مسیر مشخصی را تعیین کرده است. سؤال اینجاست که آیا گفتمان وفاق به‌عنوان اولویت نظام برای بحران آب شکل گرفته است؟ نقش مجلس در این گفتمان کجاست و چرا در تهیه گزارش عام، از مجلس و جایگاه آن استفاده نشده است؟
ابراهیمی در ادامه اضافه کرد: حکمرانی صحیح در حوزه آب به این معنا نیست که همه اختیارات در تمرکز دولت باشد. استفاده درست از آب باید هدف‌گذاری شود، نه صرفاً تحلیل مصرف آب، نه صرفاً بازنشستگی زمین و نه طرح شعارهایی همچون «نه کاشت» به این موضوع دامن می‌زنند.
وی با بیان اینکه بخش کشاورزی، امنیت غذایی را تأمین می‌کند و امنیت غذایی پیش‌نیاز امنیت ملی است، تصریح کرد: آقای رئیس‌جمهور، چه تضادی میان «امنیت آبی» و «امنیت غذایی» وجود دارد؟ چرا این‌قدر بر بخش کشاورزی تأکید شده است؟ چرا ناکارآمدی وزارتخانه‌های ذی‌ربط به بخش کشاورزی متمرکز شده است؟ چرا دریاچه‌هایی مانند ارومیه، حوزه‌های قزل‌اوزن، زاینده‌رود و غیره، همانند الگوهای انگلستان و استرالیا، مبنای بایر کردن اراضی هدف‌گذاری شده‌اند؟ تکلیف هزاران کشاورز مولد و ارزشمند چه می‌شود؟
این نماینده مجلس با بیان اینکه گزارش ارائه شده در حوزه‌های دوازده‌گانه خلاصه شده و دانشگاه‌های محلی در حوزه تعارضات ورود خواهند کرد، گفت: مسئولیت مطالعه هر حوزه به دانشگاه محل سپرده شده است. همچنین راهبردهای دوگانه و نحوه اقدام در ۱۲ حوزه به ۱۲ استاندار سپرده شده است. فقط مسئولیت زاینده رود به معاون رئیس جمهور سپرده شده است، آیا استان‌ها این فرصت، مهارت و تخصص را دارند که این موضوع را به‌صورت حرفهای مدیریت کنند؟ چگونه این مسیر به برنامه اقدام تبدیل می‌شود؟ هیچ‌کدام از این راهبردها به‌طور شفاف تبیین نشده است.
نماینده تهران: ضعف در مدیریت مصرف و سازوکارهای حکمرانی آب وجود دارد
پیمان فلسفی نیز در این باره گفت: آب مصرفی در بخش کشاورزی ایران بیش از آنکه تابع نیاز واقعی تولید باشد، ناشی از ضعف‌های ساختاری در مدیریت مصرف و سازوکارهای حکمرانی آب است.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی افزود: واقعیت این است که حتی در شرایط بارندگی نیز برنامه و سازوکار مناسبی برای استفاده از آب‌های اضافی نداریم و این منابع به‌جای بهره‌برداری اصولی، تبدیل به سیلاب و هدررفت می‌شود، درحالی‌که با مدیریت صحیح می‌توانست در خدمت بخش کشاورزی و تغذیه منابع زیرزمینی قرار گیرد.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، عدم تناسب میان وظایف و اختیارات وزارت نیرو را یکی از چالش‌های مهم در حکمرانی آب دانست و اظهار کرد: تعارض منافع ذاتی در ساختار وزارت نیرو، که به‌نوعی اداره این وزارتخانه به‌صورت شرکتی و متکی بر درآمدهای حاصل از فروش آب تعریف شده، به‌طور طبیعی بر تصمیم‌گیری‌ها اثر می‌گذارد و در این میان، تأمین آب بخش کشاورزی که درآمدزایی مستقیمی برای وزارت نیرو ندارد، متضرر می‌شود.
فلسفی با انتقاد از مغفول ماندن آبخیزداری و آبخوانداری تصریح کرد: متأسفانه سال‌هاست که به این دو مقوله اساسی توجه لازم نشده و همین غفلت باعث از دست رفتن منابع آبی کشور شده است.
وی از رئیس جمهور خواست لایحه آبخیزداری را هرچه سریع‌تر به مجلس شورای اسلامی تقدیم کند و یادآور شد: لایحه‌ای که چند سال است به دلیل اختلاف‌نظر و رفت‌وبرگشت میان وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی در دولت معطل مانده و عملاً خاک می‌خورد.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: عدم توجه به آبخیزداری باعث شده، ماده ۳۸ قانون برنامه هفتم توسعه نیز به‌درستی اجرا نشود و امروز شاهد تداوم از دست رفتن منابع آب باشیم، درحالی‌که از طریق آبخیزداری باید تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی انجام شود و با اجرای آبخوانداری و روش‌هایی مانند پخش سیلاب، سفره‌های زیرزمینی تقویت و مدیریت حوضه‌های آبریز به‌صورت اصولی انجام گیرد.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس همچنین با اشاره به عدم اجرای ماده ۲۷ قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی گفت: طبق قانون، توسعه و ایجاد شبکه‌های آبیاری و زهکشی درجه سه و چهار در پایین‌دست سدها، استقرار سامانه‌های نوین آبیاری، آبیاری زیرسطحی و سامانه‌های هوشمند با هدف کاهش مصرف آب در دستور کار قرار گرفته است.
نماینده محلات: حذف یارانه سوخت چاه‌های آب کشاورزی اشتباه است
محمد جلالی گفت: در گزارش آمده که یک میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار از اراضی باید به‌صورت نکاشت و استراحت قرار گیرد؛ آیا بناست این یک میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار اراضی برای تولید انرژی خورشیدی مورد استفاده قرار گیرد؟
نماینده مردم محلات در مجلس شورای اسلامی اضافه کرد: همچنین موضوع حذف یارانه سوخت چاه‌های آب، گلخانه‌ها و سایر مصارف کشاورزی در کوتاه‌مدت، نکته‌ای اشتباه است. لازم است به مزیت‌های نسبی و ظرفیت‌های اقلیمی هر منطقه توجه شود و متناسب با اقلیم، پرونده اقدامات فرادستی تعریف و اجرا شود.
جلالی ادامه داد: انتخاب یک دانشگاه به‌عنوان دانشگاه معین برای هر استان، نه مورد نظر است و نه مطلوب؛ روند تغییرات جمعیتی از روستاها به شهرها نیز یکی از مباحث مطرح‌شده در این گزارش است، در حالی که بسیاری از روستاها به شهر تبدیل شده‌اند و این تبدیل، محدودیت‌هایی را برای فعالیت‌های کشاورزی ایجاد کرده است.
نماینده لنگرود: برداشت بیش از اندازه آب‌های زیرزمینی باعث فرونشست زمین شده است
مهرداد لاهوتی در تذکری گفت: حدود ۹۴ میلیارد متر مکعب آب تولید می‌شود و حدود ۸۲ میلیارد متر مکعب سهم بخش کشاورزی و مابقی صرف آب شرب و بخش صنعت است.
نماینده مردم لنگرود در مجلس شورای اسلامی در ادامه با بیان اینکه قانونگذار در حوزه آب دقت داشته است، گفت: در حوزه منابع آب زیرزمینی حدود ۴۹.۲ میلیارد متر مکعب از آب زیرزمینی استفاده می‌کنیم که بیش از اندازه بوده و موجب فرونشست زمین می‌شود.
وی در ادامه با اشاره به نقشه راه پنج سال آینده کشور در حوزه آب کشاورزی گفت: ما باید تولید آب در بخش کشاورزی را به ۶۴ میلیارد متر مکعب برسانیم همچنین در حوزه آب شرب و آب صنعتی نیز باید افزایش تولید داشته باشیم. حق آبه محیط زیست نیز باید توجه شود.
عضو مجمع نمایندگان استان گیلان خاطرنشان کرد: قانون برنامه هفتم سند راه و نقشه راه ما برای نحوه تأمین و استفاده آب است که باید به آن توجه شود.
نماینده ماهنشان: الگوی مصرف و توسعه آبیاری نوین اصلاح شود
سیدجمال موسوی نیز در این باره توضیح داد: بیشتر مناطق کشور با مشکلات جدی در زمینه کمبود آب مواجه هستند و تقریباً کل کشور در معرض تنش آبی است و ما با یک ناترازی در این حوزه مواجه هستیم. متأسفانه بخش اعظمی از ذخایر آب کشور در بخش کشاورزی به دلیل مکانیزه نبودن به هدر می‌رود و آبیاری غرقابی و عدم جایگزینی آن با روش‌های نوین، به‌خصوص قطره‌ای، سالانه میزان زیادی از آب را هدر می‌دهد، بنابراین نیاز به استفاده از روش‌های نوین آبیاری وجود دارد.
نماینده مردم ماهنشان و ایجرود در مجلس افزود: به دلیل کمبود بارندگی، بسیاری از چشمه‌ها و قنات‌ها خشک شده‌اند یا با کم‌آبی مواجه هستند و درحالی که بسیاری از مراکز صنعتی نیز برای تأمین آب مورد نیاز خود از این منابع استفاده می‌کنند.
وی با اشاره به اینکه سالانه مقدار زیادی از آب در بخش مصارف خانگی و به دلیل مصرف نادرست هدر می‌رود و باید فرهنگ درست مصرف کردن را از دولت آغاز کنیم، تصریح کرد: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی کشور، موضوع آب است و با کاهش ذخایر آب‌های زیرزمینی و خشک شدن رودخانه‌ها و رودخانه‌های فصلی، بسیاری از گونه‌های گیاهی در معرض انقراض قرار گرفته‌اند.
موسوی خاطرنشان کرد: امروز نحوه استفاده از آب، به‌ویژه در بخش کشاورزی و آب‌پروری، باید مدنظر قرار گیرد و لازم است به مکانیزه کردن نحوه استفاده از آب، به‌خصوص در مزارع پرورش ماهی و میان کشاورزانی که با تنش آبی شدید مواجه هستند، توجه ویژه شود.
نماینده تهران: کشور با بحران مدیریت در حوزه آب روبه رو است نه کمبود آب
سمیه رفیعی در این باره با بیان اینکه در حوزه آب مدیریت بحران نداریم بلکه با بحران مدیریت روبه‌رو هستیم، گفت: در شرایطی که تغییرات اقلیمی به‌طور جدی امنیت پایدار اکولوژیک این سرزمین را تهدید می‌کند، امکان عبور از بحران‌هایی که به نحوی به مدیریت آب مرتبط هستند، بدون اصلاح ساختارها وجود ندارد.
وی افزود: افزایش دما به این معناست که باید مدیریت آب در مخازن سدها به‌گونه‌ای طراحی شود که میزان تبخیر به حداقل ممکن برسد، اما سؤال اینجاست که آیا حتی یک نمونه وجود دارد که نشان دهد چنین مدیریتی در مخازن سدهای کشور اجرا شده باشد؟
نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس تاکیدکرد: در گزارش ارائه شده به‌درستی بر موضوع مدیریت و حکمرانی آب تأکید شده است. مهم‌ترین تحولی که باید در این حوزه رخ دهد، تغییر نگاه به آب است؛ آب نباید صرفاً به‌عنوان یک کالای اقتصادی و موضوع خرید و فروش دیده شود، بلکه باید به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی حکمرانی پایداری سرزمینی مورد توجه قرار گیرد.
رفیعی ادامه داد: تحقق این نگاه، مستلزم تغییر در حکمرانی آب است؛ موضوعی که سال‌هاست از سوی مسئولان ارشد کشور نیز مطرح می‌شود. یکی از بسترهای اصلی این تحول، اصلاح ساختار مدیریت آب است. امروز شرکت‌های مادر تخصصی مسئول تأمین و توزیع آب در کشور، حیات و فعالیت خود را بر مبنای فروش آب تعریف کرده‌اند و این مسئله یک چرخه معیوب در نظام حکمرانی آب ایجاد کرده است.
وی یادآور شد: زمانی که منطق اداره این شرکت‌ها مبتنی بر درآمد حاصل از فروش آب باشد، تعارض منافع شکل می‌گیرد، ضمن آنکه در سطوح بالادستی نیز نهادهای شرکتی دیگری مسئول نظارت هستند و این چرخه هر سال بازتولید می‌شود.
این نماینده مجلس اضافه کرد: مؤسسه تحقیقات آب چه مأموریتی را دنبال می‌کند و تا چه اندازه از فناوری‌های نوین در حوزه مدیریت منابع آب استفاده کرده است.
رفیعی با اشاره به وضعیت چاه‌های غیرمجاز خاطرنشان کرد: شناسایی چاه‌های غیرمجاز همچنان با روش‌های سنتی انجام می‌شود، درحالی‌که پیامد این وضعیت صرفاً فرونشست زمین نیست، بلکه فشردگی غیرقابل بازگشت خاک است؛ پدیده‌ای که در صورت وقوع، دیگر با هیچ روشی قابل جبران نخواهد بود.
وی در پایان تأکید کرد: متأسفانه قانون تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی به‌درستی اجرا نمی‌شود و اگر این روند اصلاح نشود، بحران آب در ابعاد گسترده‌تری ادامه خواهد یافت.
نماینده ارومیه: سیاست‌های ابلاغی آب به‌درستی اجرا نشده است
سیدسلمان ذاکر نماینده مردم ارومیه در تذکری شفاهی، گفت: حدود ۹۰ درصد آب کشور در بخش کشاورزی مصرف می‌شود و تحویل حجمی آب به کشاورزان یک اشتباه بزرگ و چندین‌ساله از سوی مسئولان مرتبط بوده است.
وی تأکید کرد: ما ۴۰ درصد سطح کشت را افزایش داده‌ایم اما بر اساس قوانین مختلف، این سؤال مطرح است که چگونه باید این اراضی را آبیاری و مدیریت کنیم. آبیاری قطره‌ای و تحت فشار در دوره هشتم مجلس، حدود ۱۵ تا ۱۶ سال پیش تصویب شد که ۸۵ درصد سهم دولت و ۱۵ درصد سهم کشاورز تعیین شده بود، اما این مصوبه اجرا نشده است.
نماینده مردم ارومیه افزود: بارها گفته‌ایم که باید آبیاری قطره‌ای و الگوی کشت در کشور اجباری شود، اما کسی به داد حرفهای مجلس نمی‌رسد و به این تذکرات گوش داده نمی‌شود.
سایر اخبار
تاجگردون رئیس کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵ شد
پزشکیان: در وضعیت فعلی اکثر استان‌ها مشکل آب دارند
جایگاه تبلیغات شما
بدون نظر! اولین نفر باشید