به‌کارگیری سریع، دقیق و هوشمندانه نیروگاه‌های خورشیدی با دستاورد فناوران ایرانی

موسی آیتی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و رئیس هیأت مدیره این شرکت فناور، در گفت‌وگو با ایرنا در پاسخ به این پرسش که چه نیازی در بازار منجر به شکل‌گیری این ایده شد؟، اظهار کرد: در بازاری که تقاضا برای نیروگاه‌های خورشیدی با شتابی فزآینده در حال رشد است، ابزارهای طراحی همچنان در مرحله سنتی و دستی باقی مانده بودند. طراحان ناچار بودند برای هر پروژه بازدید حضوری انجام دهند، زمان زیادی صرف کنند و در نهایت طرحی با احتمال خطای انسانی زیاد تحویل دهند. این شکاف میان حجم تقاضا و کیفیت ابزارها، نقطه آغاز حرکت ما بود. ما به‌دنبال راهکاری بودیم که بتواند فرآیند طراحی را نه تنها سریع‌تر، که دقیق‌تر و هوشمندتر کند.

توسعه سکوی نرم‌افزاری نوین در حوزه نیروگاه‌های خورشیدی کار مشترک دانشگاه تهران و صنعتی شریف

وی درباره تخصص‌های به‌کار گرفته شده در تولید این نرم‌افزار نوین گفت: این تیم ترکیبی هماهنگ از سه ضلع دانش فنی، تخصص مهندسی و تجربه اجرایی است. اعضای هیأت علمی و فارغ‌التحصیلان دانشگاه تهران و صنعتی شریف در کنار یکدیگر، حوزه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر، طراحی نیروگاه، تحلیل داده و توسعه پلتفرم‌های دیجیتال را پوشش می‌دهند. اما آنچه تیم حاضر را متمایز می‌کند، حضور افرادی است که قوانین، مقررات و پیچیدگی‌های اجرایی بازار ایران را از نزدیک لمس کرده‌اند. این ترکیب تضمین می‌کند که ایده‌های تیم صرفاً در مقالات دانشگاهی باقی نمانند و در مقیاس واقعی قابل اجرا باشند.

این فناور، برگ برنده این کار را نبودن تنها یک تیم فنی صِرف برشمرد و افزود: ما همزمان که به‌دنبال طراحی دقیق مهندسی هستیم، نگاه ویژه‌ای به واقعیت‌های اقتصادی، محدودیت‌های اجرایی و ساختارهای قانونی داریم. این نگاه چندبعدی باعث شده راهکارهای ارائه شده هم از نظر فنی در سطح بالایی باشند و هم در عمل، برای سرمایه‌گذار و مجری، قابل اتکا و مقرون‌به‌صرفه.

آیتی در پاسخ به این پرسش که این محصول چه نیازی از کشور را برطرف می‌کند؟، خاطرنشان کرد: تصور کنید متقاضی یک نیروگاه خورشیدی با انبوهی از ابهامات روبه‌روست، از طراحی فنی و انتخاب تجهیزات گرفته تا تأمین مالی و یافتن نصاب مطمئن. این محصول این مسیر پرپیچ‌وخم را هموار می‌کند. همه این مراحل را در یک پلتفرم یکپارچه گرد آورده‌ایم تا متقاضی بتواند از ابتدا تا انتهای مسیر، با اطمینان و آگاهی کامل پیش برود.

حذف بازدیدهای حضوری پرهزینه و زمان‌بر، مهم‌ترین مزیت استفاده از نقشه‌های ماهواره‌ای در این محصول

وی درباره مزیت مشخص استفاده از نقشه‌های ماهواره‌ای برای کاربر، گفت: مهم‌ترین مزیت، حذف بازدیدهای حضوری پرهزینه و زمان‌بر است. کاربر بدون نیاز به هماهنگی وقت و حضور در محل، می‌تواند طرح اولیه نیروگاه خود را دریافت کند. این یعنی تصمیم‌گیری سریع‌تر، هزینه‌های اولیه کمتر و امکان بررسی چندین گزینه مختلف در کمترین زمان.

این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، درباره فرآیند طراحی خودکار نیروگاه‌های خانگی هم توضیح داد: الگوریتم ارائه شده همه متغیرهای مؤثر در یک طراحی بهینه را بررسی می‌کند، مساحت دقیق پشت‌بام، زاویه و جهت آن، میزان سایه‌اندازی ساختمان‌ها و موانع مجاور، موقعیت جغرافیایی و شدت تابش خورشید در طول سال. اما نکته مهم‌تر این است که ما این طرح‌ها را با خروجی واقعی پروژه‌های اجرا شده مقایسه کرده‌ایم و دقت آن‌ها در محدوده استانداردهای مهندسی تأیید شده است. این دقت بالا در کنار کاهش چشمگیر زمان طراحی، پاسخی است به نیازی که در بازار امروز به‌شدت احساس می‌شود.

آیتی، درباره مدل کسب و کار محصول این شرکت فناور، تصریح کرد: این محصول در واقع خود را یک «پلتفرم اتصال» می‌داند. حلقه مفقوده بازار ایران، نبودن ارتباط شفاف و مطمئن میان متقاضیان و مجریان متخصص بود. شرکت ما با ایجاد این حلقه، متقاضیان را به نصابان آموزش‌دیده و تأییدشده متصل می‌کند و در این مسیر، فرآیندهای طراحی، اجرا و حتی دریافت تسهیلات مالی را نیز پوشش می‌دهد.

وجود شبکه‌ای از نصابان متخصص و آموزش‌دیده

وی با تأکید بر ضرورت آموزش نصابان، گفت: پروژه‌های متصل به شبکه (آن‌گرید) ظرافت‌ها و استانداردهای خاص خود را دارند. هر نصابی با هر سطح از تجربه، صلاحیت ورود به این پروژه‌ها را ندارد. در این محصول شبکه‌ای از نصابان متخصص را گرد هم آورده‌ایم که هم آموزش‌های لازم را دیده‌اند و هم با استانداردهای این محصول آشنا هستند. نصابان نیز از این مدل منتفع می‌شوند، چون به پروژه‌هایی دسترسی پیدا می‌کنند که خارج از این پلتفرم هرگز به آن‌ها نمی‌رسید و در نتیجه درآمدی پایدارتر و حرفه‌ای‌تر خواهند داشت.

این فناور درباره بازار و مقیاس‌پذیری با اشاره به تجربه کاربری ساده و هوشمندانه این سکو توضیح داد: این محصول به‌دنبال این بوده که پیچیده‌ترین تصمیم‌گیری‌های فنی را به ساده‌ترین شکل ممکن در اختیار کاربر عادی قرار دهد. متقاضی تنها با ورود به سامانه و انتخاب موقعیت مکانی خود روی نقشه (یا حتی با وارد کردن شناسه قبض برق) فرآیند را آغاز می‌کند. در گام بعد، هوش مصنوعی ارائه شده به سرعت، درصدی از فضای قابل استفاده را برآورد کرده و چندین سناریوی کامل شامل میزان تولید سالانه، هزینه احداث، درآمد تقریبی و حتی گزینه‌های تسهیلات را پیشنهاد می‌دهد. این شفافیت، قدرت انتخاب را به متقاضی بازمی‌گرداند.

شفاف‌سازی و ساده‌سازی مسیر دریافت وام برای متقاضی احداث نیروگاه خورشیدی از فواید این محصول

آیتی ادامه داد: دریافت وام برای احداث نیروگاه خورشیدی، فرآیندی است که عمدتاً از مسیر پلتفرم‌های مشخصی انجام می‌شود. آن‌چه این محصول انجام می‌دهد، شفاف‌سازی و ساده‌سازی این مسیر برای متقاضی است. ما کمک می‌کنیم کاربر بداند چه تسهیلاتی شامل حال او می‌شود و چگونه می‌تواند از آن بهره‌مند شود.

وی درباره ارزیابی از وام ۳۲ میلیون تومانی برای هر کیلووات، گفت: این تسهیلات، یک محرک قوی برای بازار نیروگاه‌های خانگی محسوب می‌شود. زمانی که سهم عمده‌ای از هزینه اولیه توسط وام پوشش داده شود، تصمیم‌گیری برای خانوارها بسیار ساده‌تر و منطقی‌تر خواهد بود و سرمایه‌گذاری در این حوزه توجیه اقتصادی پیدا می‌کند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران درباره وابستگی مدل کسب و کار این شرکت فناور به سیاست‌های دولتی، افزود: شکی نیست که مشوق‌ها و سیاست‌های حمایتی دولت به رشد سریع‌تر این بازار کمک می‌کند. اما هسته مرکزی ارزش‌آفرینی شرکت ما، یعنی طراحی هوشمند، پتانسیل‌سنجی دقیق و ایجاد ارتباط مؤثر میان فعالان بازار، وابسته به سیاست‌های مقطعی نیست و مأموریت اصلی ما را تشکیل می‌دهد.

آیتی در ارزیابی‌ خود از آینده بازار انرژی خورشیدی در ایران، گفت: اعداد و ارقام کاملاً گویا هستند. بر اساس برنامه‌های اعلام شده، قرار است ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی کشور تا ۳۰ گیگاوات افزایش یابد. این یعنی یک بازار بزرگ و رو به رشد که نیازمند ابزارها و فناوری‌های مدرنی مانند آنچه ما ارائه می‌دهیم، خواهد بود.

وی درباره آخرین آمار از بازار نیروگاه‌های خانگی نیز گفت: همین چند ماه پیش (آبان امسال) حدود ۵۰۰۰ نیروگاه خورشیدی خانگی به شبکه اضافه شد. این عدد نشان می‌دهد بازار خُرد با چه سرعتی در حال حرکت است. جالب این‌جاست که پتانسیل خورشیدی کشور محدود به شهرهای بزرگ نیست. مناطق بسیاری در ایران هم از نظر شدت تابش و هم از نظر فضای مناسب، شرایط ایده‌آلی دارند. ما می‌توانیم این زمین‌ها و ساختمان‌های مستعد را شناسایی و داده‌های ارزشمندی را در اختیار سرمایه‌گذاران و نهادهای مرتبط قرار دهیم.

این فناور، با اشاره به چشم‌انداز این مجموعه تخصصی، یادآور شد: این محصول در مسیر تبدیل شدن به زیرساخت داده‌محور طراحی و توسعه نیروگاه‌های خورشیدی مقیاس کوچک در کشور حرکت می‌کند. هدف ایجاد پلتفرمی است که تصمیم‌سازی را در این حوزه سریع‌تر، دقیق‌تر و اقتصادی‌تر از همیشه ممکن کنند.