تنگه هرمز در آستانه انفجار قیمتی

به گزارش راه مردم آنلاین:

جنگ میان ایران و ایالات متحده و بسته شدن تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی را با شوکی کم‌سابقه روبه‌رو کرده است؛ شوکی که به گفته نشریه نیویورکر حتی در صورت برقراری آتش‌بس نیز می‌تواند تا سال ۲۰۲۷ سایه خود را بر رشد اقتصاد جهانی حفظ کند.

بر اساس برآورد سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، این جنگ نه‌تنها رشد اقتصاد جهانی را کاهش می‌دهد، بلکه موجب تثبیت تورم در سطوحی بالاتر از پیش‌بینی‌های قبلی خواهد شد. اختلال در یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، زنجیره عرضه نفت و گاز را تحت فشار قرار داده و کشورهای آسیاییِ وابسته به انرژی خاورمیانه را بیش از دیگران آسیب‌پذیر کرده است.

مهار موقت بازار با «اثر کلامی» ترامپ

در گفت‌وگوی آیزاک چوتینر با «پیتر هارل» پژوهشگر مؤسسه کارنگی، یکی از نکات قابل‌توجه، نقش اظهارات دونالد ترامپ در مهار نسبی بازار انرژی عنوان شده است.

با آغاز بحران، قیمت نفت تا ۵۰ درصد جهش کرد و هنوز هم حدود ۳۰ درصد بالاتر از سطح پیشین قرار دارد. این افزایش مستقیماً به رشد قیمت کودهای شیمیایی، مواد غذایی و تشدید تورم انجامیده است. با این حال، بازار تاکنون وارد سناریوی فاجعه‌باری مانند نفت ۱۵۰ یا ۱۸۰ دلاری نشده است.

به گفته هارل، وعده‌های مکرر ترامپ درباره پایان قریب‌الوقوع جنگ، انتظارات بازار را مدیریت کرده و مانع جهش شدیدتر قیمت‌ها شده است؛ هرچند این آرامش نسبی، بر پایه مصرف گسترده ذخایر نفتی شکل گرفته است.

مصرف ذخایر؛ مُسکنی که رو به پایان است

در آغاز بحران، جهان بیش از یک میلیارد بشکه ذخیره نفتی در اختیار داشت. آمریکا، چین، ژاپن، کره جنوبی و شرکت‌های بزرگ نفتی، با اتکا به همین ذخایر توانستند عرضه بازار را تا حدی حفظ کنند.

اما اکنون نشانه‌های کاهش شدید این ذخایر آشکار شده است. چین روزانه چند میلیون بشکه کمتر از بازار جهانی خرید می‌کند و نیاز خود را از ذخایر داخلی تأمین می‌کند. در کشورهای غربی نیز سطح ذخایر به پایین‌ترین میزان چند سال اخیر رسیده است.

اگر بحران طولانی شود، این ذخایر دیگر قادر به کنترل بازار نخواهند بود و فشار قیمتی می‌تواند ناگهان آزاد شود.

ضربه مستقیم به رشد اقتصادی جهان

طبق برآوردها، حتی اگر جنگ به‌زودی پایان یابد، رشد تولید ناخالص داخلی جهان حدود نیم درصد کاهش می‌یابد؛ یعنی از حدود ۳ درصد به ۲.۵ درصد می‌رسد. هرچند این افت در حد بحران ۲۰۰۸ یا دوران کرونا نیست، اما ضربه‌ای جدی محسوب می‌شود.

تورم نیز روند صعودی گرفته و در ماه آوریل به ۳.۸ درصد رسیده است؛ بالاترین سطح از اوایل ۲۰۲۳. تداوم این وضعیت می‌تواند کاهش نرخ بهره را برای بانک‌های مرکزی دشوار کند و هزینه وام مسکن، خودرو و سرمایه‌گذاری‌های صنعتی را بالا نگه دارد.

بحران خاموش کشاورزی و امنیت غذایی

یکی از آسیب‌پذیرترین بخش‌ها، کشاورزی جهانی است. این صنعت هم به انرژی وابسته است و هم به شبکه حمل‌ونقل بین‌المللی. حدود یک‌سوم کود نیتروژنی جهان از مسیر تنگه هرمز عبور می‌کرد و اکنون قیمت این کودها بین ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.

پیامد این وضعیت به‌تدریج در کاهش سطح زیر کشت و افزایش قیمت مواد غذایی نمایان خواهد شد؛ روندی که می‌تواند تا سال ۲۰۲۷ ادامه یابد.

اروپا و کابوس زمستان گازی

نگرانی مهم دیگر به گاز طبیعی مایع (LNG) مربوط می‌شود. قطر به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان اصلی، تولید خود را کاهش داده و بازگشت کامل ظرفیت مایع‌سازی زمان‌بر خواهد بود.

اروپا در آستانه زمستان با سه گزینه دشوار روبه‌روست:

• عبور از زمستان با ذخایر پایین
• کاهش تولید صنعتی
• یا بازگشت به خرید گاز از روسیه

گزینه‌ای که بسیاری از کشورهای اروپایی تمایلی به آن ندارند.

سناریوی بدبینانه؛ جهش دوباره نفت

اگر طی هفته‌های آینده توافقی حاصل نشود، تحلیلگران احتمال می‌دهند قیمت نفت در مدت کوتاهی بین ۴۰ تا ۵۰ دلار دیگر افزایش یابد. از آنجا که بخش زیادی از ذخایر مصرف شده، بازار ناچار خواهد بود با افزایش قیمت، کمبود عرضه را جبران کند.

چنین افزایشی می‌تواند موجی زنجیره‌ای در اقتصاد جهانی ایجاد کند؛ از انرژی و حمل‌ونقل گرفته تا غذا، صنعت و بازارهای مالی.

جمع‌بندی

گزارش نیویورکر نشان می‌دهد حتی در صورت پایان سریع جنگ، پیامدهای اقتصادی آن کوتاه‌مدت نخواهد بود. رشد پایین‌تر، تورم بالاتر، فشار بر کشاورزی و انرژی و افزایش ریسک زمستان سخت در اروپا، بخشی از چشم‌انداز پیش‌روست.

در صورت تداوم بحران و اتمام ذخایر، جهان ممکن است با شوک قیمتی تازه‌ای روبه‌رو شود؛ شوکی که دامنه آن بسیار فراتر از خاورمیانه خواهد بود.

ن:صادقی

انتهای پیام/