توافق‌های اخیر ایران و پاکستان برای توسعه مرزهای رسمی و تجارت، بار دیگر ظرفیت‌های سیستان و بلوچستان را در کانون توجه قرار داده است؛ ظرفیتی که در صورت تکمیل زیرساخت‌ها، می‌تواند سهم این استان را در مبادلات ۲ کشور افزایش دهد.
سیستان و بلوچستان با برخورداری از حدود ۹۳۰ کیلومتر مرز مشترک با پاکستان، تنها استان ایران دارای مرز زمینی با این کشور است و سال‌ها یکی از محورهای اصلی تعامل ۲ کشور در حوزه‌های تجاری، مرزی و امنیتی بوده است؛ اما توافق‌های اخیر تهران و اسلام‌آباد، بار دیگر ظرفیت‌های اقتصادی این مرز را در کانون توجه قرار داده است، توسعه گذرگاه‌های رسمی، گسترش بازارچه‌های مرزی، تکمیل زیرساخت‌های حمل و نقل و هدف‌گذاری برای افزایش مبادلات تجاری، نشان می‌دهد مرزهای شرقی کشور بیش از گذشته با رویکرد توسعه‌محور مورد توجه قرار گرفته‌اند.
مرزهای سیستان و بلوچستان در این دور از مذاکرات به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بسترهای تحقق برنامه‌های اقتصادی ۲ کشور مورد توجه قرار گرفتند
سفر سه‌روزه هیات بلندپایه جمهوری اسلامی ایران به پاکستان به ریاست وزیر کشور نیز که از شامگاه دوشنبه ۲۹ تیر امسال آغاز شد در همین چارچوب قابل ارزیابی است چرا که علاوه بر رایزنی‌های سیاسی و امنیتی، توسعه همکاری‌های اقتصادی و مرزی به یکی از محورهای اصلی مذاکرات با مقام‌های پاکستانی تبدیل شد؛ توافق‌هایی که اجرای بخش مهمی از آن‌ها به ظرفیت‌های سیستان و بلوچستان گره خورده است و می‌تواند جایگاه این استان را در مناسبات اقتصادی ۲ کشور تقویت کند.
هدف‌گذاری مشترک تهران و اسلام‌آباد برای افزایش حجم مبادلات تجاری از حدود سه به ۱۰ میلیارد دلار بدون توسعه زیرساخت‌های مرزی، تسهیل رویه‌های گمرکی و تقویت شبکه حمل‌ونقل محقق نخواهد شد؛ مرزهای سیستان و بلوچستان در این دور از مذاکرات، تنها به‌عنوان محل عبور کالا و مسافر مطرح نبودند بلکه در قالب یکی از مهم‌ترین بسترهای تحقق برنامه‌های اقتصادی ۲ کشور مورد توجه قرار گرفتند.
منصور بیجار استاندار سیستان و بلوچستان نیز که در هیات همراه وزیر کشور در این سفر حضور داشت، تحقق هدف‌گذاری تجارت ۱۰ میلیارد دلاری میان ایران و پاکستان را مستلزم افزایش ظرفیت مرزهای این استان دانست و گفت: برای دستیابی به این هدف، باید روزانه حدود ۲ هزار کامیون از مرزهای مشترک ۲ کشور تردد کنند؛ ظرفیتی که با مرزهای میرجاوه، ریمدان و «پیشین» به تنهایی قابل تحقق نیست و از همین رو پیشنهاد فعال‌سازی مرز رسمی «کوهک» نیز مورد موافقت قرار گرفت.
مرزهای رسمی؛ حلقه نخست توسعه تجارت
در میان محورهای مورد توافق در سفر اخیر هیات بلندپایه جمهوری اسلامی ایران به پاکستان، توسعه مرزهای رسمی جایگاه ویژه‌ای دارد؛ تجربه تجارت با کشورهای همسایه نشان داده است هر اندازه مبادلات از مسیر گذرگاه‌های رسمی و زیرساخت‌های قانونی انجام شود، هزینه‌های حمل‌ونقل کاهش می‌یابد، سرمایه‌گذاری رونق می‌گیرد و زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در مناطق مرزی فراهم می‌شود به همین دلیل، توسعه مرزهای رسمی را باید فراتر از ایجاد یک مسیر جدید برای تردد کالا ارزیابی کرد زیرا هر گذرگاه فعال، بخشی از زنجیره تجارت، ترانزیت و خدمات لجستیکی را تکمیل می‌کند.
مرز رسمی کوهک در شهرستان سراوان یکی از مهم‌ترین محورهای مذاکرات اخیر بین ایران و پاکستان بود؛ گذرگاهی که راه‌اندازی آن سال‌ها در فهرست مطالبات مردم منطقه، برنامه‌های توسعه‌ای استان سیستان و بلوچستان و پیگیری مسئولان قرار داشت؛ موافقت طرف پاکستانی برای تسریع در راه‌اندازی این مرز، می‌تواند بخشی از ظرفیت‌های اقتصادی سراوان و شهرستان‌های اطراف آن را فعال و توازن بیشتری در توزیع ترددهای تجاری ایجاد کند و مسیر تازه‌ای برای مبادلات رسمی میان ۲ کشور بگشاید.
در کنار توسعه مرز کوهک، سرمایه‌گذاری در ایجاد کشتارگاه، توسعه صادرات دام زنده، تهاتر کالا، گسترش مبادلات مالی و تسهیل تجارت مرزی نیز از محورهای مورد توافق با طرف پاکستانی بود تا ظرفیت‌های اقتصادی نوار مرزی بیش از گذشته فعال شود.
ریمدان؛ حلقه اتصال تجارت زمینی و دریایی ایران و پاکستان
در کنار کوهک، مرز «ریمدان» در شهرستان دشتیاری استان سیستان و بلوچستان نیز یکی از محورهای اصلی مذاکرات بود؛ مرزی که به‌دلیل همجواری با منطقه آزاد چابهار، ظرفیت متفاوتی در روابط اقتصادی ایران و پاکستان دارد؛ پیوند این مرز با ظرفیت‌های بندری چابهار، می‌تواند ریمدان را از یک گذرگاه مرزی به یکی از حلقه‌های مهم ترانزیت و تجارت منطقه‌ای تبدیل کند.
مزیت ریمدان تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمی‌شود، استقرار همزمان مرز رسمی، منطقه آزاد، بازارچه‌های محلی و دسترسی به مسیرهای حمل‌ونقل، این منطقه را به یکی از مستعدترین نقاط برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری تبدیل کرده است؛ از همین رو، توسعه زیرساخت‌های این مرز همواره در برنامه‌های استان قرار داشته و در مذاکرات اخیر نیز مورد توجه طرفین قرار گرفت.
استاندار سیستان و بلوچستان همچنین از توافق برای توسعه ترانشیپ دریایی و هوایی، تقویت زیرساخت‌های مرز ریمدان، انتقال گاز از طریق خط لوله، توسعه خط ریلی و تسهیل تردد کامیون‌ها در مرزهای مشترک خبر داد و گفت: اجرای این طرح‌ها، جایگاه سیستان و بلوچستان را در کریدورهای ترانزیتی منطقه تقویت خواهد کرد.
«ترانشیپ» به معنی حمل و نقل محموله به مقصد میانی و سپس به مقصد اصلی است.
بازارچه‌های مرزی؛ پیشران اقتصاد محلی
در کنار توسعه مرزهای رسمی، تقویت بازارچه‌های مرزی نیز از محورهای مورد توافق ایران و پاکستان بود؛ موضوعی که می‌تواند علاوه بر افزایش مبادلات رسمی، اقتصاد محلی در نوار مرزی را تقویت کند، بازارچه‌های مرزی سال‌هاست بخشی از معیشت مرزنشینان را تأمین می‌کنند و توسعه آن‌ها، ضمن هدایت مبادلات به مسیرهای قانونی، فرصت‌های تازه‌ای برای اشتغال و رونق کسب‌وکارهای خرد فراهم می‌کند.
در همین راستا، طرفین بر تشکیل کمیته‌های مشترک میان استان سیستان و بلوچستان و ایالت بلوچستان پاکستان توافق کردند تا نشست‌های کارشناسی به‌صورت مستمر در مرز تفتان برگزار شود؛ این سازوکار می‌تواند روند بررسی مسائل اجرایی، رفع موانع تجاری و پیگیری توافق‌های مرزی را از سطح مذاکرات سیاسی به مرحله اجرا نزدیک‌تر کند.
قرار گرفتن مرزهای کوهک، پیشین، ریمدان و میرجاوه در امتداد کریدورهای شرقی – غربی و اتصال آن‌ها به محورهای شمال – جنوب، ظرفیتی است که می‌تواند دسترسی به بازارهای منطقه را تسهیل کند. از سوی دیگر، احیای کریدور «اِکو» و اتصال از طریق مرز ریمدان به مسیر «سی‌پک» نیز از جمله موضوع‌هایی بود که در مذاکرات مورد توجه قرار گرفت و می‌تواند در صورت فراهم شدن زیرساخت‌ها، افق تازه‌ای پیش‌روی تجارت منطقه‌ای بگشاید.
توسعه مرزها، محور همکاری تهران و اسلام‌آباد
وزیر کشور نیز توسعه همکاری‌های اقتصادی و مرزی را از مهم‌ترین محورهای گفت‌وگوهای انجام‌شده با مقام‌های پاکستانی عنوان کرد و از توافق ۲ کشور برای گشایش مرز جدید کوهک – چدگی، افزایش تردد کامیون‌های تجاری، توسعه زیرساخت‌های مرز ریمدان – گبد و پیگیری تکمیل خط ریلی در مرز تفتان خبر داد.
اسکندر مومنی، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل را پیش‌نیاز افزایش مبادلات اقتصادی میان ایران و پاکستان دانست و بر گسترش همکاری‌های مرزی با هدف تسهیل تجارت، تقویت روابط اقتصادی و استفاده از ظرفیت‌های مشترک ۲ کشور تاکید کرد؛ رویکردی که با توجه به جایگاه سیستان و بلوچستان، اجرای بخش قابل توجهی از آن در این استان دنبال خواهد شد.
توسعه مرزها؛ از توافق تا اجرا
استاندار سیستان و بلوچستان تحقق توافق‌های ایران و پاکستان را در گرو افزایش اختیارات اجرایی استان‌های مرزی دانست و گفت: دولت چهاردهم با تأکید رئیس‌جمهور، تقویت نقش استانداران در تصمیم‌گیری‌های اجرایی را برای تبدیل سریع‌تر ظرفیت‌های مرزی به فرصت‌های اقتصادی دنبال می‌کند.
منصور بیجار با اشاره به اینکه سیستان و بلوچستان تنها استان هم‌مرز با پاکستان است، بیان کرد: این استان در جریان جنگ ۱۲ روزه نیز نقش مؤثری در تأمین کالاهای اساسی کشور ایفا کرد و با افزایش اختیارات، امکان بهره‌گیری بیشتر از ظرفیت‌های مرزی فراهم خواهد شد.
وی با اشاره به دیدارهای انجام‌شده با فرمانده ارتش، نخست‌وزیر، وزیر کشور، وزیر اعلای ایالت بلوچستان و دیگر مقام‌های پاکستانی در سفر اخیر مقامات ایرانی به این کشور از تدوین برنامه‌های همکاری در سه افق کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت خبر داد و گفت توسعه مرزها، تسهیل تجارت و تکمیل زیرساخت‌ها در اولویت توافق‌های ۲ طرف قرار دارد.
به گفته استاندار سیستان و بلوچستان، در بخش کوتاه‌مدت افزایش تردد کامیون‌های تجاری، تسهیل فرآیندهای گمرکی، راه‌اندازی مرز رسمی کوهک و توسعه بازارچه‌های محلی مورد توافق قرار گرفت، همچنین مقرر شد نمایندگان سیستان و بلوچستان و ایالت بلوچستان پاکستان از هفته آینده نشست‌های مشترک خود را در مرز تفتان آغاز کنند و هیأت‌های کارشناسی ۲ کشور نیز ظرف یک هفته، جزئیات توافق‌ها از جمله افزایش زمان فعالیت مرزها به ۱۶ ساعت و تسهیل تردد کامیون‌های تجاری را بررسی کنند.
وی با اشاره به هدف‌گذاری تجارت ۱۰ میلیارد دلاری ایران و پاکستان اظهار کرد: تحقق این هدف مستلزم تردد روزانه حدود ۲ هزار کامیون از مرزهای مشترک است؛ ظرفیتی که با مرزهای میرجاوه، ریمدان و پیشین به تنهایی فراهم نمی‌شود و به همین دلیل، پیشنهاد فعال‌سازی مرز رسمی کوهک نیز مورد موافقت قرار گرفت.
احیای کریدور اکو و اتصال مرز ریمدان به کریدور اقتصادی چین و پاکستان (سی‌پک) نیز در دستور کار قرار گرفته است
بیجار افزود: سرمایه‌گذاری در ایجاد کشتارگاه، توسعه صادرات دام زنده، تهاتر کالا، گسترش مبادلات مالی، توسعه ترانشیپ دریایی و هوایی، انتقال گاز از طریق خط لوله، تقویت زیرساخت‌های مرز ریمدان، توسعه خط ریلی و تسهیل تردد کامیون‌ها از دیگر محورهای توافق با طرف پاکستانی است.
وی از ارائه برنامه توسعه محدوده ۱۰ هزار هکتاری مرز ریمدان به طرف پاکستانی خبر داد و گفت: این طرح با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های مرز رسمی، منطقه آزاد چابهار و بازارچه خرده‌فروشی در دست بررسی قرار دارد.
استاندار سیستان و بلوچستان با اشاره به چهار کریدور شرقی ـ غربی استان با محوریت مرزهای کوهک، پیشین، ریمدان و میرجاوه افزود: احیای کریدور اکو و اتصال مرز ریمدان به کریدور اقتصادی چین و پاکستان (سی‌پک) نیز در دستور کار قرار گرفته است؛ ظرفیتی که در صورت تکمیل زیرساخت‌ها می‌تواند جایگاه این استان را در ترانزیت منطقه‌ای ارتقا دهد.
بیجار با اشاره به اینکه توسعه اقتصادی و امنیت پایدار در مناطق مرزی مکمل یکدیگر هستند، گفت: گسترش تجارت رسمی و بهبود معیشت مرزنشینان از مهم‌ترین عوامل تقویت امنیت در مرزهای مشترک ایران و پاکستان به‌شمار می‌رود.
توافق‌های اخیر ایران و پاکستان، مرزهای سیستان و بلوچستان را از سطح یک گذرگاه تجاری فراتر برده و آن‌ها را به یکی از محورهای اصلی همکاری‌های اقتصادی ۲ کشور تبدیل کرده است؛ اکنون موفقیت این توافق‌ها بیش از هر چیز به سرعت اجرای زیرساخت‌های مرزی، توسعه شبکه‌های حمل‌ونقل، تسهیل رویه‌های تجاری و تداوم همکاری‌های مشترک وابسته است؛ مسیری که در صورت تحقق می‌تواند سهم سیستان و بلوچستان را در تجارت خارجی کشور افزایش دهد و جایگاه این استان را به‌عنوان دروازه مبادلات ایران با پاکستان و جنوب آسیا بیش از پیش تثبیت کند.
منبع:ایرنا
انتهای خبر/
سایر اخبار
حدادعادل: ملاک تصمیم‌گیری درباره جنگ یا صلح نظر رهبر انقلاب است
پرسپولیس در آستانه تکمیل پروژه جوان‌گرایی / پنج خرید دیگر در راه سرخ‌ها
جایگاه تبلیغات شما
بدون نظر! اولین نفر باشید