آقای پزشکیان؛ &#۸۲۲۰;تقوا&#۸۲۲۱; را چگونه اندازه گرفته‌اید؟

وقتی رئیس‌جمهور “تقوا” را معیار انتخاب مدیران اعلام می‌کند، مردم حق دارند بدانند این معیار چگونه به سنجه‌ای برای انتصاب تبدیل شده است.
جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان
رئیس‌جمهور محترم ایران

با سلام و احترام

این یادداشت علیه شخص شما یا دولت نیست؛ پرسشی صریح و دلسوزانه درباره شیوه انتخاب مدیران و میزان پایبندی دولت به شایسته‌سالاری است. شما فرموده‌اید مدیران خود را بر اساس “تقوا” انتخاب کرده‌اید. بنابراین پرسش روشن است: تقوا در انتخاب مدیران دقیقاً چگونه سنجیده شده است؟ آیا برای سنجش تقوا، تخصص، سابقه، تعهد، سلامت مدیریتی، توانایی و کارآمدی مدیران، معیار و سازوکار مشخصی وجود داشته است؟ آیا این معیارها درباره همه مدیران، به‌ویژه مدیران شرکت‌ها، هلدینگ‌ها و بنگاه‌های اقتصادی وابسته به دولت، به‌صورت یکسان و دقیق اجرا شده است؟مدیران هلدینگ‌ها با چه معیاری انتخاب می‌شوند؟
جناب رئیس‌جمهور!
آیا برای انتخاب مدیران هلدینگ‌ها و شرکت‌های بزرگ دولتی، سنجش دقیق و مستقلی در نظر گرفته‌اید؟
آیا افرادی که مستقیم یا غیرمستقیم برای مدیریت چندین شرکت و هلدینگ انتخاب می‌شوند، واقعاً از نظر سابقه، تخصص، تعهد، سلامت مدیریتی و به تعبیر شما «تقوا» در تمام ابعاد مدیریتی مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند؟ اگر پاسخ مثبت است، مردم حق دارند بدانند این ارزیابی چگونه انجام شده و چه شاخص‌هایی داشته است، و اگر مدیری بدون چنین فرآیند شفافی منصوب شده، پرسش مهم‌تر این است: بر اساس کدام معیار و با استناد به کدام شایستگی، چنین مسئولیت سنگینی به او سپرده شده است؟ به‌ویژه در مجموعه‌های اقتصادی که با سرمایه عمومی، اشتغال و منافع میلیون‌ها ایرانی سروکار دارند، نمی‌توان انتصاب مدیران را صرفاً بر پایه اعتماد شخصی، توصیه، روابط مدیریتی یا سوابق گذشته توجیه کرد. درباره “تقوا” یک پرسش جدی‌تر وجود دارد. تقوا در مدیریت فقط یک عنوان یا برداشت شخصی نیست؛ باید در رفتار و عملکرد مدیر دیده شود. اگر فردی قرار است با معیار “تقوا” به جایگاه مدیریتی برسد، آیا این معیار در رفتار اجتماعی، رعایت ارزش‌های مورد احترام جامعه، امانت‌داری، عدالت، حفظ حقوق عمومی، مقابله با فساد و مسئولیت‌پذیری نیز بررسی می‌شود؟ برای مثال، در همین روزهای اخیر درباره حضور و گفت‌وگوی وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با یک مجری زن، در فضای عمومی انتقادهایی مطرح شده است.

پرسش این است که آیا این نوع رفتار، با معیارهای تقوایی و ارزشی‌ای که دولت در انتخاب مدیران اعلام می‌کند، سازگار است یا خیر؟‌آیا مسئولان دولت خود را موظف به رعایت همان معیارهایی می‌دانند که از جامعه انتظار دارند؟ این پرسش، متوجه شخص یا اعتقاد افراد نیست؛ بحث بر سر هماهنگی رفتار مسئولان با معیارهایی است که خود دولت برای انتخاب و ارزیابی مدیران اعلام کرده است، و اما پرسشی درباره یک انتصاب اقتصادی، اگر درباره فردی، پیش از انتصاب، موضوع اخذ نظر یا تأیید نهادهای ذی‌ربط مطرح بوده و بنا بر ادعا، این تأیید حاصل نشده است، چگونه همان فرد بعداً به مدیریت چند مجموعه بزرگ پتروشیمی منصوب شده است؟

اگر این موضوع صحت دارد، معیار احراز صلاحیت و شایستگی او چه بوده است؟‌ آیا تخصص، سابقه، تعهد و سلامت مدیریتی او به‌صورت مستقل بررسی شده است؟
آیا تعارض منافع احتمالی بررسی شده است؟ چه مرجعی صلاحیت او را تأیید کرده است؟

و مهم‌تر از همه، این انتخاب چگونه با معیار «تقوا» که جنابعالی برای انتصاب مدیران اعلام کرده‌اید، قابل توضیح است؟ اینها اتهام نیست؛ پرسش‌های افکار عمومی درباره انتصاب در جایگاه‌هایی است که مستقیماً با منافع عمومی و سرمایه مردم ارتباط دارد.آقای رئیس‌جمهور، مردم پاسخ روشن می‌خواهند. شایسته‌سالاری یعنی بهترین فرد برای مسئولیت انتخاب شود؛ نه فردی که صرفاً شناخته‌شده‌تر، در دسترس‌تر یا مورد اعتماد یک حلقه مدیریتی باشد. در ایران، مدیر متخصص، متعهد، پاکدست و کارآمد کم نداریم. بنابراین انتظار مردم این است که دولت، فرآیند انتخاب مدیران را شفاف کند و توضیح دهد: چه کسی پیشنهاد داده است؟ چه کسی بررسی کرده است؟ چه کسی صلاحیت را تأیید کرده است؟‌چه معیارهایی سنجیده شده است؟‌ و اگر انتخابی اشتباه بوده، چه کسی مسئولیت آن را می‌پذیرد؟ و اگر مدیری ناکارآمد یا فاقد شایستگی لازم است، چرا باید هزینه تصمیم اشتباه او را مردم بپردازند؟
جناب پزشکیان! مردم دیگر صرفاً با واژه‌هایی مانند “تقوا”، “تخصص”، “تعهد” و “شایسته‌سالاری” قانع نمی‌شوند؛ آنها می‌خواهند این معیارها را در عمل ببینند.اگر معیار تقواست، بگویید چگونه سنجیده شده است. اگر معیار تخصص است، کارنامه‌ها را منتشر کنید.
اگر شایسته‌سالاری است، فرآیند انتخاب مدیران را شفاف کنید.
و اگر مدیری شایستگی لازم را ندارد، بدون ملاحظه او را تغییر دهید. تقوا را فقط در نیت مدیران جست‌وجو نکنید آن را در عملکرد، امانت‌داری، عدالت، تخصص، تعهد و میزان خدمتی که به مردم می‌کنند بسنجید؛ و در پایان، این پرسش همچنان باقی است:فَأَیْنَ تَذْهَبُونَ؟ اگر “تقوا” معیار انتخاب مدیران است، مردم حق دارند بدانند این تقوا کجا، چگونه و توسط چه کسی سنجیده شده است.
با احتراماسدالله غلام‌پور عضو‌شورای مرکزی جبهه حامیان اسلامی