ضربه تکرار بحران اطلاع‌رسانی بنزینی دولت به امنیت روانی مردم / اعلام و تکذیب تغییر سهمیه خودروهای نوشماره در ۶ ساعت!

حذف سهمیه بنزین ۱۵۰۰ و سه هزار تومانی خودروهای نوشماره با ارزش بیش از یک میلیارد تومان، ساعاتی پس از اعلام رسمی، از سوی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی تکذیب شد.

به گزارش خبرگزاری راه مردم آنلاین به نقل از خبرآنلاین، این دومین بار طی یک ماه اخیر است که خبری درباره بنزین از سوی یک مقام رسمی مطرح و پس از چند ساعت تکذیب می‌شود؛ اتفاقی که بار دیگر موضوع نحوه اطلاع‌رسانی سیاست‌های مرتبط با سوخت را به کانون توجه افکار عمومی آورده است.

مدیر سامانه هوشمند سوخت روز گذشته در برنامه تلویزیونی «میزاقتصاد» اعلام کرد خودروهای نوشماره با قیمت بالاتر از یک میلیارد تومان، سهمیه بنزین با نرخ‌های ۱۵۰۰ و سه هزار تومانی دریافت نمی‌کنند و تنها ۱۱۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان به این خودروها اختصاص خواهد یافت.

اما چند ساعت بعد، شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در ساعت ۲۱:۴۸ با انتشار اطلاعیه‌ای در پایگاه رسمی خود اعلام کرد موضوع افزایش سقف یک میلیارد تومان همچنان در دست بررسی است و نحوه و میزان تخصیص سهمیه سوخت نسبت به گذشته تغییری نکرده است. بر اساس این اطلاعیه، تنها نرخ سوم بنزین از پنج هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته است.

هرچند ناترازی بنزین از یک سو و اختلاف قیمت سوخت در ایران با کشورهای همسایه از سوی دیگر، زمینه قاچاق و فشار بر اقتصاد را افزایش داده است، اما ناهماهنگی در اطلاع‌رسانی نیز به عاملی برای افزایش نگرانی‌های عمومی تبدیل شده و هر بار افکار عمومی را با خبر و روایت تازه‌ای درباره بنزین مواجه می‌کند.

ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی تکرار شد

در ساعات پایانی روز بیست‌ویکم مردادماه، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کرمان از آغاز عرضه بنزین با نرخ تمام‌شده پالایشگاهی به قیمت هر لیتر ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در این استان خبر داد. او اعلام کرد عرضه بنزین با این نرخ از ساعت ۲۲ آغاز خواهد شد.

با این حال، تنها چند ساعت بعد خبر توقف اجرای این طرح منتشر شد. مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه کرمان نیز در بیانیه‌ای، توقف و لغو برنامه عرضه بنزین با نرخ آزاد پالایشگاهی را به صورت رسمی تأیید کرد و گفت تا اطلاع ثانوی، عرضه سوخت در جایگاه‌های استان مطابق روال گذشته ادامه خواهد داشت.

اگرچه خبر عرضه بنزین ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی به سرعت تکذیب شد، اما در روزهای بعد صف‌های طولانی در جایگاه‌های سوخت شکل گرفت و نگرانی درباره افزایش قیمت بنزین تا این رقم همچنان در میان شهروندان وجود داشت.

در نهایت، مسعود پزشکیان در هفتم شهریورماه و در یک گفت‌وگوی تلویزیونی اعلام کرد قیمت بنزین از ۱۰ هزار تومان بیشتر نخواهد شد. چند روز بعد، در چهاردهم شهریورماه، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور نیز اعلام کرد در نشست هماهنگی مدیریت ناترازی انرژی مقرر شده است از این پس تنها سخنگوی دولت درباره سیاست‌های مرتبط با بنزین اطلاع‌رسانی کند و معاون وزیر نفت درباره مسائل فنی بنزین و گازوئیل اظهارنظر داشته باشد.

با این حال، به نظر می‌رسد در موضوع مهمی مانند بنزین که ارتباط مستقیمی با امنیت روانی جامعه دارد، ضرورت تدوین یک شیوه‌نامه مشخص برای اطلاع‌رسانی سیاستگذاران و مسئولان همچنان به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است. به این ترتیب، ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی این بار با شکل و موضوعی متفاوت در بیست‌ودوم شهریورماه تکرار شد.

وقتی خبر مرجع رسمی تکذیب می‌شود

در تازه‌ترین مورد، مدیر سامانه هوشمند سوخت در یک رسانه رسمی، حذف سهمیه خودروهای نوشماره با ارزش بیش از یک میلیارد تومان را اعلام کرد؛ اما شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، به عنوان بخشی دیگر از مجموعه دولت، ساعاتی بعد این خبر را تکذیب کرد.

این تکرار اعلام و تکذیب اخبار رسمی، از نگاه بسیاری از کارشناسان می‌تواند بر امنیت روانی جامعه اثر منفی بگذارد و نگرانی‌ها درباره موضوع حساسی مانند تأمین و قیمت بنزین را افزایش دهد.

اهمیت این مسئله زمانی بیشتر می‌شود که بخش قابل توجهی از جامعه نسبت به آینده امنیت انرژی نگرانی دارد. بر اساس نتایج نظرسنجی ایسپا، بیش از ۶۶ درصد ایرانیان نسبت به کمبود انرژی و احتمال جیره‌بندی آن ابراز نگرانی کرده‌اند. بخشی از این نگرانی‌ها نیز می‌تواند تحت تأثیر انتشار، تأیید و تکذیب مکرر اخبار از سوی مراجع رسمی و مسئولان باشد.

سه سناریو و دیگر هیچ

پیش از این نیز سه سناریو برای مدیریت ناترازی بنزین از سوی رئیس سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی مطرح شده بود.

سقاب اصفهانی درباره سناریوی نخست گفته بود روزانه حدود ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین تولید داخل در میان جایگاه‌ها توزیع خواهد شد. عرضه بنزین تا پایان این میزان ادامه می‌یابد و پس از اتمام سهم روزانه، جایگاه‌ها عرضه سوخت را متوقف خواهند کرد.

در سناریوی دوم که با عنوان «مدل کرمان» مطرح شد، کل بنزین تولیدی کشور میان خودروهای موجود تقسیم می‌شود. بر اساس این مدل، ممکن است ماهانه حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ لیتر بنزین سهمیه‌ای به هر خودرو اختصاص یابد و مصرف‌کنندگان برای تأمین نیاز بیشتر، سوخت را با نرخ آزاد خریداری کنند.

سناریوی سوم، اختصاص سهمیه بنزین به افراد به جای خودروها بود. در این مدل، داشتن یا نداشتن خودرو تأثیری بر دریافت سهمیه ندارد و به هر شهروند ماهانه حدود ۳۰ لیتر بنزین اختصاص پیدا می‌کند. سهمیه نیز در اختیار سرپرست خانوار قرار می‌گیرد؛ بنابراین یک خانوار دونفره ۶۰ لیتر، خانوار سه‌نفره ۹۰ لیتر و خانوار چهارنفره ۱۲۰ لیتر سهمیه ماهانه دریافت خواهد کرد.

با این حال، در نهایت در هفدهم شهریورماه نرخ سوم بنزین از پنج هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت و هیچ‌یک از این سه سناریوی اعلام‌شده وارد مرحله اجرا نشد. مقامات دولتی نیز توضیح مشخصی درباره علت کنار گذاشته شدن این سناریوها و جایگزین شدن سیاستی متفاوت ارائه نکردند.

به نظر می‌رسد دولت چهاردهم برای مدیریت افکار عمومی در موضوعات حساسی مانند بنزین، نیازمند بازنگری در شیوه اطلاع‌رسانی و نحوه ارتباط با جامعه است.

افزایش ۳۰ درصدی مصرف بنزین در تهران پس از انتشار خبر افزایش قیمت بنزین در کرمان، نمونه‌ای از پیامدهای چنین شرایطی است؛ اتفاقی که در برخی روزها حتی به تعطیلی تعدادی از جایگاه‌های سوخت منجر شد و نگرانی‌های عمومی درباره وضعیت بنزین را افزایش داد.

پایان گزارش/