حوزه/ تربیت دینی کودک در محرم نیازمندِ رویکردی تدریجی است که با بازی، قصهگویی، مشارکت در کارهای خیر و تقویت حس امنیت و آزادی در انجام شعائر همراه باشد.
بسیاری از والدین دغدغه دارند که چگونه بدون تحمیل یا ایجاد ترس، نهال عشق به اهلبیت (ع) را در دل فرزندانشان بکارند. کارشناسان معتقدند کلید این مسیر در جایگزینیِ روایتهای غمبار با الگوهای قهرمانانه، مهربان و قابلهمزادپنداری برای کودک نهفته است.
پرسش:
چگونه میتوانیم کودکان را با فضای محرم و واقعه عاشورا و یاران امام حسین (ع) آشنا کنیم؟
پاسخ:
برای آشنا کردن کودکان با مفاهیم ماه محرم و واقعه عاشورا، باید رویکردی تلفیقی و متناسب با مرحله رشد کودک اتخاذ کرد تا این واقعه به جای ایجاد ترس و اضطراب، به منبعی برای الگوپذیری و عشق ورزیدن تبدیل شود. در ادامه، این مسیر تربیتی در چند گام ارائه میگردد:
نخستین گام، تکیه بر «اصل تدرّج» و سادهسازی مفاهیم است.
کودکان در سنین پایین توانایی درک مفاهیم انتزاعی نظیر شهادت یا ظلم ستیزی به معنای پیچیده آن را ندارند؛ از اینرو، شایسته است محرم را با واژگانی همچون «مهربانی»، «وفاداری» و «ایستادگی در برابر کار بد» به آنها معرفی کنیم. در این سنین، تأکید بر جنبههای اخلاقی و حماسی شخصیت امام حسین (ع) و یاران ایشان، به جای تمرکز بر جزئیات دلخراش یا حوادث فیزیکی واقعه، ضروری است تا ذهن کودک از ترس دور مانده و با فضای معنوی و قهرمانانه ارتباط برقرار کند.
در گام دوم، بهرهگیری از «همزادپنداری» اهمیت ویژهای دارد.
کودکان از طریق قصهگویی، نمایش و بازی بهتر میآموزند؛ بنابراین، بازخوانی داستانهای کوتاه درباره کودکان حاضر در کربلا یا روایت مهربانیهای امام با اصحاب و اطرافیان، میتواند پیوندی عاطفی میان کودک و این واقعه ایجاد کند. وقتی کودک امام را به عنوان «قهرمانی مهربان» بشناسد که به فقرا کمک میکرد و در برابر بدی ایستادگی میکرد، انگیزهای درونی برای شناخت بیشتر و الگو گرفتن از او در وی شکل میگیرد.
سومین گام، مشارکت کنشگرانه در «شعائر و فعالیتهای خیرخواهانه» است.
شرکت دادن کودک در فعالیتهای ساده و متناسب با سن او، نظیر آمادهسازی نذریهای کوچک یا مشارکت در امور خیریه به نیت امام حسین (ع)، این مفهوم را در ذهن او متبادر میکند که محرم زمان «شادی خدمت به دیگران» و انجام کارهای نیک است. این فعالیتها باعث میشود که کودک، ارادت به امام را به صورت عملی و در فضای مثبت خانواده تجربه کند.
در گام چهارم، پیوند «هنر و خلاقیت» با مفاهیم عاشورایی یک راهکار بسیار اثربخش است.
میتوانید فضایی در خانه ایجاد کنید که در آن کودک با استفاده از ابزارهای هنری مانند نقاشی، کاردستی یا ساختن ماکتهای ساده از خیمهها، برداشت خود را از داستانهایی که شنیده است، بازسازی کند. این فعالیتهای بصری به کودک کمک میکند تا مفاهیم شنیداری را به «تصاویر ذهنی روشن» تبدیل کند و به جای درگیری با ابهامات ذهنی، انرژی خود را در یک بستر خلاقانه برای ابراز ارادت به قهرمانان واقعه عاشورا صرف نماید.
گام پنجم بر اهمیت «شبیهسازی فضاهای مثبت» در محیط خانه تأکید دارد.
میتوان با اختصاص دادن یک گوشه دنج از خانه به عنوان «کنج آرامش» یا «خانه دوستی»، و تزیین آن با پرچمهای کوچک یا گلباران کردن آن به نشانه یادبود، فضایی صمیمانه ایجاد کرد. خواندن کتابهای داستان مناسب سن کودک در این فضا یا گوش دادن به نغمههای آرام و حماسی ملایم، باعث میشود که کودک، «نام حسین (ع)» را با امنیت، آرامش و صمیمیت کانون خانواده پیوند بزند و این روزها را در تقویم عاطفی خود به عنوان روزهای «خاص و دوستداشتنی» ثبت کند.
در گام ششم، «الگوسازی رفتاری در سبک زندگی» اهمیت مییابد.
به کودک بیاموزید که یاد امام حسین (ع) تنها در مراسمها نیست، بلکه در رفتار روزمره جاری است. برای نمونه، در ماه محرم، بازی «مهربانی مثل امام» را انجام دهید؛ هر بار که کودک کار خوبی انجام میدهد (مانند اشتراکگذاری اسباببازی یا کمک به یک دوست)، او را تشویق کنید و بگویید: «این کار تو چقدر شبیه به کارهای مهربانانه امام حسین (ع) بود.» این رویکرد، مفاهیم انتزاعی کربلا را به رفتارهای ملموس و روزمره تبدیل کرده و کودک را به سمت عملیاتی کردن ارزشهای اخلاقی عاشورا در زندگی شخصیاش سوق میدهد.
گام هفتم به اهمیت «پرهیز از اجبار و ایجاد حس آزادی» اختصاص دارد.
برای اینکه کودک نسبت به این ایام دلبستگی پیدا کند، هرگز او را به انجام تکالیف مذهبی یا حضور در مجالس طولانی مجبور نکنید. اجازه دهید او با میل و اشتیاق خود در برنامهها مشارکت کند؛ مثلاً اگر دوست دارد در بخشی از مجلس حاضر باشد، او را آزاد بگذارید و اگر خسته شد، با مهربانی او را به فضای بازی بازگردانید. یادمان باشد که هدف ما «ماندگاری محبت» است، نه «تحمیل ظواهر»؛ چرا که محبت، بذر اولیهای است که در آینده به درخت تنومند شناخت و معرفت تبدیل خواهد شد.
در نهایت، مدیریت پاسخدهی به پرسشهای کودک و توجه به سلامت روان او، ضامن ماندگاری اثرات تربیتی است.
در مواجهه با سوالات دشوار، باید پاسخهایی صادقانه و کوتاه ارائه داد که بر «پایداری بر سر عقیده حق» متمرکز باشد. اگر کودک در حین شرکت در مجالس عزاداری نشانههایی از ترس یا اضطراب بروز داد، باید سطح آموزش را تعدیل کرده و بر جنبههای آرامبخش و افتخارآمیز یادبود امام حسین (ع) تأکید کرد. در واقع، هدف غایی این است که کودک، امام را نه به عنوان یک سوژه برای غم و عزاداری، بلکه به عنوان «محبوبترین الگوی انسانی» در قلب و جان خود جای دهد.
منبع: سایت پرسمان
انتهای پیام/
سایر اخبار
جایگاه تبلیغات شما
