دکتر حسین نحوینژاد، مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور و کارشناس ارشد توانبخشی، با تأکید بر اینکه سالمندی نباید مترادف با ناتوانی تلقی شود، نسبت به شکاف موجود میان نیازهای واقعی و ظرفیتهای فعلی مراقبت از سالمندان در کشور هشدار داد. وی با بیان اینکه حدود ۱۱ میلیون نفر (معادل ۱۴ درصد جمعیت کشور) را سالمندان بالای ۶۰ سال تشکیل میدهند، تصریح کرد که سالمندی به خودی خود به معنای نیاز فرد به مراقبت نیست، اما با این وجود، حدود ۶۰۰ هزار سالمند در کشور به مراقبتهای نسبی یا کامل نیازمندند.
واقعیتهای جمعیتی و ظرفیتهای مراقبت از سالمندان
در حال حاضر، مجموع ظرفیت مراکز شبانهروزی نگهداری سالمندان در سراسر کشور حدود ۲۰ هزار نفر است که با احتساب خدمات ویزیت و مراقبت در منزل، این ظرفیت به ۳۰ هزار نفر میرسد؛ آماری که به وضوح نشاندهنده عدم تناسب با نیازهای مراقبتی کشور است. دکتر نحوینژاد با اشاره به اینکه بخشی از نیاز سالمندان به مراقبت، ناشی از بیماریهای مزمن دوران جوانی و میانسالی همچون فشار خون بالا، دیابت و مشکلات عضلانی-استخوانی است، تأکید کرد: «برای همه سالمندان نمیتوان یک نسخه واحد پیچید؛ در حالی که برخی تنها به یک تا دو ساعت مصاحبت یا مراقبت روزانه نیاز دارند، گروهی دیگر محتاج مراقبت شبانهروزی هستند.»
وی افزود: «اگرچه بهترین فضای زندگی برای سالمند، خانه و در کنار خانواده است، اما در صورت عدم آگاهی خانوادهها برای مراقبت، نبود تجهیزات لازم، یا شرایط خاص سالمند (مانند زخم بستر، آلزایمر یا معلولیت)، مراکز نگهداری به ضرورتی اجتنابناپذیر تبدیل میشوند.»
تغییر ساختار خانواده و چالشهای استانداردسازی مراقبین
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به تغییرات ساختاری در جوامع امروز، گفت: «خانوادهها از شکل گسترده گذشته به سمت هستهای شدن حرکت کردهاند، بُعد خانوار کوچکتر شده و فاصله میان اعضای خانواده افزایش یافته است؛ همچنین محدودیت فضای منازل امروزی، امکان مراقبت مناسب را دشوارتر کرده است.»
یکی از محورهای مهم مورد تأکید وی، ساماندهی مراقبین سالمندان است. طبق گفته وی، بیش از ۹۰ درصد مؤسساتی که مراقب به منازل اعزام میکنند، فاقد مجوز جامع برای تمامی ابعاد مراقبت بودهاند. از این رو، سازمان بهزیستی با همکاری سازمان فنی و حرفهای و وزارت بهداشت، فرآیند آموزش، استانداردسازی و ارزیابی صلاحیت مراقبین را آغاز کرده است. وی با تأکید بر اینکه ورود مراقب به حریم خصوصی خانواده مستلزم اعتمادسازی متقابل است، خاطرنشان کرد که مؤسسات دارای مجوز قانونی، در قبال کیفیت خدمات خود مسئول و پاسخگو خواهند بود.
چشمانداز اقتصاد نقرهای و آمادگی برای سال ۱۴۳۰
دکتر نحوینژاد با رویکردی فرصتمحور، سالمندی را بخشی از «اقتصاد نقرهای» دانست و اظهار کرد: «با ایجاد مؤسسات تخصصی و آموزش نیروها، میتوان هزاران فرصت شغلی جدید برای جوانان خلق کرد.» وی از تدوین سند «اقتصاد نقرهای» با ۱۴ عرصه فعالیت اقتصادی خبر داد که ظرفیتهای آن در اختیار کارآفرینان قرار خواهد گرفت. همچنین در قالب طرح «سلام محله» در ۲۷۵۰ محله، با همکاری بهزیستی، وزارت بهداشت و آموزش و پرورش، پاتوقهایی برای فعالیت سالمندان ایجاد شده و مفهوم «بانک زمان» نیز برای بهرهمندی از خدمات داوطلبانه پایهگذاری شده است.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی نسبت به روند تغییرات جمعیتی در سال ۱۴۳۰ و ورود دهه شصتیها به دوره سالمندی هشدار داد؛ روندی که میتواند سهم سالمندان از جمعیت کشور را به ۳۰ درصد برساند. وی با تقسیمبندی سالمندان به سه گروه «سالمندان جوان» (۶۰ تا ۷۴ سال)، «میانسال» (۷۵ تا ۹۰ سال) و «کهنسالان» (بالای ۹۰ سال)، بر اهمیت تغذیه، تحرک و ارتباطات عاطفی تأکید کرد و گفت: «توجه خانوادهها و حتی یک تماس تلفنی ساده، میتواند مانع از انزوا، بیماری و ناتوانی سالمندان شود.» وی در پایان با اشاره به پیمایشهای اخیر برای شناسایی وضعیت سالمندان در مناطق مختلف، تأکید کرد که مدیریت بحرانهای آینده در گرو شناخت دقیق اطلاعات اجتماعی، اقتصادی و سلامت این قشر است.
منبع: سازمان بهزیستی
پایان گزارش/