برزیلی‌ها برای شرکت در انتخاباتی سرنوشت‌ساز به پای صندوق‌های رأی رفته‌اند؛ انتخاباتی که مشخص خواهد کرد آیا لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور چپ‌گرای فعلی، برای چهارمین دوره تاریخی به پیروزی دست خواهد یافت یا خیر. رقیب اصلی لولا در این رقابت‌ها، فلاویو بولسونارو است که تلاش می‌کند خود را نسخه‌ای میانه‌روتر از پدرش، ژایر بولسونارو (رئیس‌جمهور سابق و افراط‌گرای راست‌گرایی که در حال حاضر به جرم تلاش برای کودتا به ۲۷ سال زندان محکوم شده است)، معرفی کند.
موقعیت انتخاباتی نامزدها و چشم‌انداز دور دوم
رقابت‌های انتخاباتی برزیل بر محور موضوعاتی همچون اقتصاد، جرم و فساد شدت یافته است؛ به ویژه پس از آن که تحقیقات در زمینه یک بانکدار برجسته زندانی آشکار ساخت که وی به درخواست فلاویو جونیور، بودجه یک فیلم جدید تبلیغاتی را درباره زندگی ژایر بولسونارو (پدر فلاویو) تأمین کرده است.
اگر همان‌طور که بسیار محتمل است، هیچ‌یک از نامزدها نتوانند بیش از ۵۰ درصد آرای عمومی را کسب کنند، انتخابات در دور دوم در روز بیست‌وسوم ماه جاری برگزار خواهد شد. طبق نتایج نظرسنجی اخیر مؤسسه AtlasIntel Bloomberg، بولسونارو در دور دوم احتمالی ۴۷.۷ درصد آرا را به دست خواهد آورد، در حالی که این رقم برای رئیس‌جمهور لولا دا سیلوا ۴۷.۶ درصد برآورد شده است.
در این میان، این سؤال اساسی مطرح می‌شود که ایالات متحده چه رویکردی اتخاذ خواهد کرد؟ گرچه ترامپ" class="wb-smart-link">دونالد ترامپ رسماً از بولسونارو حمایت نکرده است، اما تردیدی وجود ندارد که بولسونارو نامزد مطلوب واشنگتن به شمار می‌رود. دولت ترامپ پیش‌تر با دولت لولا دا سیلوا بر سر موضوعاتی چون تجارت، کوبا و ونزوئلا دچار تنش و درگیری شده بود و ایالات متحده هیچ‌گاه تمایل خود را برای دستیابی به منابع مواد معدنی کمیاب برزیل پنهان نکرده است.
علاوه بر این، ترامپ روابط شخصی نزدیکی با خانواده بولسونارو دارد؛ به طوری که عمدتاً به درخواست آنان، ایالات متحده کمپینی از فشارهای سیاسی را برای تضعیف دولت لولا دا سیلوا کلید زد و همین امر نگرانی‌های عمیقی را پیرامون مداخله بیشتر در امور داخلی برزیل ایجاد کرد.
کمپین فشار و مداخلات همه‌جانبه واشنگتن در برزیل
مداخله جدی ترامپ در عرصه سیاست برزیل از تابستان گذشته آغاز شد؛ زمانی که ادواردو بولسونارو (برادر نامزد انتخابات، فلاویو) توانست ترامپ را متقاعد کند که تعرفه‌های ۵۰ درصدی بر واردات از برزیل اعمال کند، تحریم‌هایی را علیه یکی از قضات دیوان عالی برزیل به اجرا بگذارد و مقام‌های برزیلی را تحت فشار قرار دهد تا محاکمه پدرش را متوقف کنند. ترامپ محاکمه بولسونارو پدر را یک «شکار جادوگر» توصیف کرده بود، در حالی که کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، نیز مدعی شد که ایالات متحده ممکن است به دلیل محاکمه بولسونارو حتی از نیروی نظامی علیه برزیل استفاده کند.
با وجود این تهدیدها، واشنگتن بعدها از برخی از آن تحریم‌ها و تعرفه‌ها عقب‌نشینی کرد؛ هرچند در ژوئیه گذشته تعرفه‌های جدید ۳۷.۵ درصدی را بر واردات برزیل وضع نمود و مدعی شیوه‌های تجاری ناعادلانه‌ای شد که اشاره آن به سیستم PEX بود؛ سازوکار محبوب انتقال پرداخت که شرکت‌های کارت اعتباری آمریکایی نظیر ویزا و مسترکارت را به دلیل از دست رفتن هزینه‌های تراکنش به شدت خشمگین کرده بود.
همچنین در ماه مه گذشته، وزارت امور خارجه آمریکا دو گروه جنایتکار برزیلی را به عنوان سازمان‌های تروریستی دخیل در قاچاق مواد مخدر در منطقه معرفی کرد. شخص فلاویو بولسونارو برای متقاعد کردن ترامپ جهت تروریستی خواندن این گروه‌ها به دفتر بیضی‌شکل کاخ سفید رفته بود و گزارش‌ها حاکی از آن است که ترامپ در آن مقطع به دستیاران خود گفته بود: «ما باید به این افراد کمک کنیم» که اشاره‌ای آشکار به خاندان بولسونارو داشت.
این اقدام، نگرانی بسیاری از ناظران سیاسی را برانگیخت، چرا که ترامپ بارها از تهدید موسوم به «تروریسم دریایی» برای توجیه حملات هوایی مرگبار به قایق‌های مظنون به قاچاق مواد مخدر و ربودن نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور سابق ونزوئلا، استفاده کرده است.
در ژوئیه گذشته نیز کنسولگری ایالات متحده در سائوپائولو در اقدامی غیرمعمول از اینفلوئنسرها و رسانه‌های محافظه‌کار شبکه‌های اجتماعی دعوت کرد تا درباره موضوعاتی چون «آزادی بیان و محیط دیجیتال» به بحث و تبادل نظر بپردازند. جیمز گرین، استاد بازنشسته مطالعات پرتغالی و برزیلی در دانشگاه براون، در این باره می‌گوید: «اقدامات آمریکا با موجی از نگرانی در برزیل مواجه شد، زیرا نشان می‌داد که تهدیدات ترامپ صرفا رجزخوانی نیست.» برزیل همچنین مخالف آن بود که ایالات متحده اراده خود را بر این سازمان‌های جنایتکار تحمیل کند، زیرا این امر راه را برای دخالت‌های بیشتر دولت ترامپ در سیاست داخلی برزیل هموار می‌کرد. گرچه مقام‌های آمریکایی به صراحت اعلام نکردند که فلاویو بولسونارو نامزد مورد نظر آن‌هاست، اما ارسال تمامی این سیگنال‌ها نشان می‌داد که او گزینه مطلوب واشنگتن برای ریاست‌جمهوری است.
گونتر رودزت، استادیار روابط بین‌الملل، در این خصوص توضیح می‌دهد: «گرچه تمام این اقدامات به صراحت با طرحی مشخص برای تقویت نامزدی بولسونارو مرتبط نیستند، اما الگوی تجمعی آن‌ها نشان‌دهنده تلاشی مستمر برای شکل‌دهی به فضای سیاسی است که انتخابات برزیل در آن برگزار می‌شود.»
واکنش نهادهای برزیلی و مخاطرات به رسمیت نشناختن انتخابات
در صورتی که لولا در انتخابات پیروز شود، این پرسش کلیدی مطرح خواهد شد که آیا واشنگتن نتایج را به رسمیت خواهد شناخت یا خیر. ادواردو بولسونارو ماه گذشته در یک کنفرانس مطبوعاتی در بیرون از وزارت امور خارجه ایالات متحده عنوان کرد که این کشور ممکن است از به رسمیت شناختن نتایج انتخابات برزیل به طور کامل خودداری کند.
اگر ایالات متحده چنین رویکردی را دنبال کند، ترامپ این فرصت را خواهد یافت تا متحدان جدیدی در منطقه آمریکای لاتین به دست آورد. جریان‌های راست‌گرا در آمریکای لاتین در حال تجدید حیات هستند و پیش‌تر در کشورهایی چون آرژانتین، شیلی، اکوادور، پرو و بولیوی به پیروزی‌هایی دست یافته بودند. ترامپ همچنین به طور علنی از نامزدهایی در کلمبیا و هندوراس که در انتخابات پیروز شده‌اند حمایت کرده و ماه گذشته اظهار داشت: «ما افراد زیادی در آرژانتین و جاهای دیگر داریم و بسیاری از آن‌ها انتخاب شده‌اند.»
در مقابل، دولت و نهادهای برزیلی به سرعت واکنش نشان دادند. سازمان اطلاعات برزیل در ماه اوت گذشته گزارشی را به نهادهای کلیدی دولتی ارسال کرد و در آن نسبت به دخالت احتمالی ایالات متحده در انتخابات هشدار داد. مقام‌های برزیلی همچنین درخواست‌های ویزا برای دیپلمات‌ها و مقام‌های وزارت امور خارجه ایالات متحده را رد کرده و اعلام نمودند که هدف از سفر آن‌ها، تلاش برای بی‌اعتبار کردن ساختار و نهادهای انتخاباتی برزیل است.
واشنگتن اقدامات دیگری را نیز برای اعمال فشار بر دولت رئیس‌جمهور لولا در دستور کار قرار داده است. بر اساس گزارش روزنامه گاردین که چندی پیش منتشر شد، وزارت امور خارجه ایالات متحده قصد دارد بودجه‌ای معادل یک میلیون دلار را به گروه‌هایی در برزیل اختصاص دهد که با «گسترش بیش از حد قضایی و سانسور از سوی دیوان عالی برزیل» مخالف هستند.
حزب کارگران به ریاست رئیس‌جمهور سابق (لولا)، همچنین از دیوان عالی کشور درخواست کرد تا مداخله احتمالی کمپین «راکبریج» (Rackbridge) را به عنوان یک گروه سیاسی مخفی که توسط سرمایه‌گذاران سیلیکون ولی نظیر پیتر تیل حمایت می‌شود، مورد بررسی قرار دهد. بر اساس گزارش‌های موجود، افراد نزدیک به بولسونارو طرح‌هایی را برای تأمین تعهدات سرمایه‌گذاری از سوی راکبریج و حتی تشکیل یک شورای فناوری به بولسونارو پیشنهاد کرده بودند.
آیا طرح ترامپ نتیجه معکوس خواهد داد؟
هنوز به درستی مشخص نیست که آیا کمپین فشار ایالات متحده به نفع بولسونارو تمام خواهد شد یا خیر، چرا که بسیاری از شهروندان برزیلی این‌گونه حملات خارجی را به عنوان مصداق بارز نقض حاکمیت ملی و استقلال اقتصادی تلقی می‌کنند؛ موضوعاتی که رئیس‌جمهور لولا از دوران فعالیت‌های خود به عنوان رهبر اتحادیه‌های کارگری در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی همواره مدافع سرسخت آن‌ها بوده است. پس از آنکه دولت ترامپ در ژوئیه گذشته تعرفه‌های جدیدی را علیه برزیل اعمال کرد، میزان محبوبیت مردمی لولا از ۴۷ درصد در ماه پیش از آن، به بیش از ۵۰ درصد افزایش یافت.
کامیلا فیکس، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه فدرال سانتا کاتارینا، در این رابطه معتقد است: «اقدامات آمریکا در قبال برزیل، به‌ویژه اعمال تعرفه‌ها، ابراز علاقه آشکار به ذخایر معدنی کمیاب و انتقاد از سیستم پرداخت BEX، همگی در تقویت احساسات ملی‌گرایانه در سراسر برزیل نقش داشته‌اند.»
حتی لولا تاکتیک‌های فشار واشنگتن را به محور اصلی کارزارهای انتخاباتی خود تبدیل کرده و در ویدئوی تبلیغاتی جدید خود می‌گوید: «فلاویو بولسونارو نامزد ترامپ است و آنچه ترامپ می‌خواهد، استعمار برزیل، تصاحب ثروت‌های ما، ربودن آینده و ویران کردن کشور ماست.»
با این حال، حتی در سناریوی پیروزی بولسونارو نیز این احتمال وجود دارد که ترامپ خود را در کنار متحدی بیابد که در تنگنای منافع ملی رقیب و فشارهای شدید سیاسی داخلی گرفتار شده است. همان‌طور که آندره‌آ پاگلیارینی و فلیسیانو د ساگیماراس، پژوهشگران غیرمقیم مؤسسه کوئینسی، در یادداشت سیاسی اخیر خود استدلال کرده‌اند، دلایل محکمی وجود دارد که باور کنیم ریاست‌جمهوری بولسونارو نیز ممکن است به آن اندازه‌ای که ترامپ تمایل دارد، با خواسته‌های ایالات متحده – به‌ویژه در ارتباط با مسئله چین – هم‌راستا و مطابقت نداشته باشد.
در این یادداشت تأکید شده است: «هر دولت برزیلی که آشکارا بخواهد به سمت ایالات متحده متمایل شود، با محدودیت‌های ساختاری و مقتضیات خاص خود روبرو خواهد شد.» پدر فلاویو بولسونارو نیز شخصاً این واقعیت را در دوران ریاست‌جمهوری خود کشف کرد؛ زمانی که موضع خصمانه اولیه او نسبت به پکن، به ناچار جای خود را به الزامات عملی حکومت‌داری بر کشوری داد که پیوندهای اقتصادی عمیق آن با چین نمی‌تواند صرفاً تابع رویکردهای ایدئولوژیک باشد.
منبع: راهبرد معاصر
پایان گزارش/
سایر اخبار
پیش‌بینی وضعیت هوای کشور و ورود سامانه بارشی جدید به غرب و شمال‌غرب
مهرداد اخلاقی برای تصدی وزارت دفاع به مجلس معرفی شد؛ بررسی رزومه
جایگاه تبلیغات شما
