در آستانه تصمیم‌گیری نهایی برای کالابرگ؛ هزینه تأمین سبد کالابرگ با افزایشی ۱۰۰ درصدی روبه‌رو است

تنها ۳ روز تا موعد ۱۵ مهر ماه باقی مانده است، اما رقم نهایی مربوط به افزایش اعتبار کالابرگ هنوز مشخص نشده؛ پرسش اصلی این است که آیا میزان افزایش ۵۰ درصد خواهد بود یا ۱۰۰ درصد؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، با نزدیک شدن به تاریخ ۱۵ مهر که موعد وعده‌داده‌شده برای تغییر اعتبار کالابرگ است، هنوز رقم نهایی افزایش اعتبار و همچنین جامعه هدف این طرح به‌صورت قطعی تعیین نشده است.

در روزهای گذشته، ارقام متفاوتی برای افزایش اعتبار کالابرگ منتشر شده است؛ از جمله بحث افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی که پیش‌تر به‌عنوان کفِ افزایش مطرح شده بود، تا افزایش ۵۰ درصدی که طبق اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، برآورد اولیه بانک مرکزی بوده است. با این وجود، میدری تأکید کرده است که رقم نهایی کاملاً به میزان منابع قابل تأمین بستگی دارد و فرآیند تصمیم‌گیری درباره آن همچنان ادامه دارد.

بر پایه برآورد ۵۰ درصدی، اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ می‌تواند به حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یابد؛ با این حال هنوز مشخص نیست که آیا این افزایش اعتبار شامل تمامی مشمولان فعلی می‌شود یا اینکه حمایت‌های بیشتری به اقشار با وسع پایین اختصاص خواهد یافت.

افزایش ۳۰۰ هزار تومانی به عنوان کف؛ ۵۰ درصد برآورد اولیه بانک مرکزی

موضوع افزایش اعتبار کالابرگ در طول هفته‌های اخیر چندین بار مورد بحث قرار گرفته است. در ابتدا، موضوع افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی به‌عنوان کفِ میزان افزایش مطرح شد؛ رقمی که اعتبار یک میلیون تومانی را به سطح یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان می‌رساند.

در ادامه، بحث افزایش ۵۰ درصدی اعتبار مطرح گردید. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز اعلام کرد که بانک مرکزی در برآوردهای اولیه خود رشد ۵۰ درصدی را مدنظر داشته است، اما از آنجا که رقم نهایی هنوز به تصویب نرسیده، تأمین منابع همچنان یکی از عوامل تعیین‌کننده در این تصمیم است.

بر این اساس، در حالی که تنها چند روز به موعد ۱۵ مهر باقی مانده، سه مسئله اصلی همچنان نیازمند تعیین تکلیف است: رقم نهایی افزایش، گروه‌های مشمول این طرح و منابع مالی لازم برای اجرای آن.

قیمت سبد کالابرگ تقریباً دو برابر شده است

در سوی دیگر این موضوع، بررسی قیمت اقلام تشکیل‌دهنده سبد کالابرگ، تصویر متفاوتی از میزان افزایش هزینه‌های خانوار ارائه می‌دهد. طبق جدول قیمت اقلام سبد کالابرگ که بر اساس قیمت‌های شهریورماه تهیه شده است، مجموع قیمت این سبد از حدود ۲ میلیون و ۱۸۲ هزار تومان در قیمت پایه، به ۴ میلیون و ۲۸۹ هزار تومان در شهریورماه رسیده است.

به عبارت دیگر، هزینه این سبد با افزایشی معادل ۲ میلیون و ۱۰۷ هزار تومان، رشد ۹۶.۶ درصدی را تجربه کرده است؛ به این معنا که هزینه خرید این مجموعه از اقلام تقریباً دو برابر شده است.

این افزایش قیمت در تمامی اقلام یکسان نبوده است. در جدول مورد بررسی، قیمت ماکارونی از ۳۴ هزار تومان به ۵۵ هزار تومان رسیده، قیمت برنج از ۲۴۶ هزار تومان به ۴۱۰ هزار تومان افزایش یافته و قیمت قند و شکر نیز از ۸۱ هزار تومان به ۱۴۹ هزار تومان رسیده است. با این حال، در برخی اقلام، میزان رشد قیمت بسیار شدیدتر بوده؛ به‌گونه‌ای که قیمت حبوبات از ۲۸۰ هزار تومان به ۴۰۰ هزار تومان، روغن مایع از ۹۳ هزار تومان به ۴۰۰ هزار تومان و گوشت قرمز از ۹۰۰ هزار تومان به یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان رسیده است.

همزمان، داده‌های مرکز آمار نیز از رشد شدید قیمت برخی اقلام خوراکی در طول یک سال گذشته خبر می‌دهند. برای نمونه، بر اساس داده‌های منتشر شده از مرکز آمار، قیمت روغن مایع ۹۰۰ گرمی طی یک سال حدود ۳۳۷ درصد و قیمت تخم‌مرغ نیز رشد حدود ۲۶۰ درصدی را تجربه کرده است.

فاصله میان ۵۰ درصد افزایش کالابرگ و رشد هزینه سبد غذایی

مقایسه این دو داده، یعنی افزایش احتمالی ۵۰ درصدی اعتبار با افزایش نزدیک به ۱۰۰ درصدی هزینه سبد نمونه کالاها، پرسش مهمی را ایجاد می‌کند: آیا افزایش ۵۰ درصدی می‌تواند قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد را در برابر افزایش قیمت مواد غذایی حفظ کند؟

اگر افزایش اعتبار را بر پایه یک میلیون تومان برای هر فرد در نظر بگیریم، افزایش ۵۰ درصدی آن، اعتبار را به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌رساند که معادل ۵۰۰ هزار تومان افزایش است. در مقابل، سبد مورد بررسی در این گزارش از ۲.۱۸۲ میلیون تومان به ۴.۲۸۹ میلیون تومان رسیده و شاهد افزایشی معادل ۲.۱۰۷ میلیون تومان بوده است.

البته نمی‌توان این دو عدد را مستقیماً با هم مقایسه کرد و تصور کرد دولت باید تمام افزایش قیمت سبد را به‌صورت یارانه جبران کند؛ زیرا اعتبار کالابرگ تنها بخشی از هزینه معیشت خانوار را پوشش می‌دهد و میزان مصرف هر کالا در میان خانواده‌ها متفاوت است. با این حال، این مقایسه می‌تواند معیار مناسبی برای سنجش میزان حمایت مورد نیاز جهت حفظ قدرت خرید باشد.

آیا افزایش ۱۰۰ درصدی برای ۵ دهک پایین ضروری است؟

با تکیه بر همین محاسبات، اگر هدف اصلی کالابرگ حفظ قدرت خرید اقشار کم‌درآمد در مواجهه با جهش قیمت کالاهای اساسی باشد، فاصله میان افزایش ۵۰ درصدی اعتبار و رشد نزدیک به ۱۰۰ درصدی هزینه سبد مورد بررسی، بسیار چشمگیر است.

از این منظر، می‌توان چنین استدلال کرد که برای پنج دهک پایین درآمدی، افزایش اعتبار کالابرگ تا سطحی که با افزایش هزینه سبد غذایی همخوانی داشته باشد، ضروری است؛ به‌گونه‌ای که اگر این سبد را مبنا قرار دهیم، افزایش نزدیک به ۱۰۰ درصدی می‌تواند قدرت خرید این اقشار را نسبت به شرایط قبل بهتر حفظ کند.

این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که دولت در تصمیم‌گیری جدید خود، بر لزوم حمایت هدفمند از اقشار نیازمند تأکید ورزیده است. وزیر تعاون نیز اعلام کرده که در الگوی جدید، به‌جای دهک‌بندی ساده، جامعه بر اساس شاخص‌های وسع به گروه‌های «وسع پایین»، «وسع متوسط» و «وسع بالا» تقسیم خواهد شد و اولویت حمایت با اقشار نیازمند خواهد بود.

در نهایت، تصمیم دولت درباره کالابرگ در ۱۵ مهرماه باید همزمان سه متغیر را در نظر بگیرد: شدت افزایش قیمت مواد غذایی، قدرت خرید خانوار و منابع مالی موجود برای اجرای طرح. اگرچه افزایش ۵۰ درصدی می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای را کاهش دهد، اما مقایسه آن با سبدی که تقریباً دو برابر شده، نشان می‌دهد که شکاف میان رشد حمایت‌های دولتی و رشد قیمت کالاهای اساسی همچنان پابرجا است.