در سفر دو روزه دکتر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور اسلامی ایران به ترکمنستان (۱۶ و ۱۷ مهرماه ۱۴۰۵)، با حضور در دو اجلاس مهمِ «سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS)» و «نشست زیست‌محیطی دریای خزر»، فصل جدیدی از دیپلماسی منطقه‌ای ایران رقم زده شد. تمرکز اصلی این سفر بر سه محور کلیدی بود: تقویت همکاری‌های ترانزیتی و اقتصادی، مدیریت بحران زیست‌محیطی دریای خزر و مقابله با یک‌جانبه‌گرایی از طریق تقویت چندجانبه‌گرایی منطقه‌ای.
در سفر رئیس‌جمهور پزشکیان به ترکمنستان چه گذشت؟
تمرکز اصلی این سفر بر سه محور کلیدی بود: تقویت همکاری‌های ترانزیتی و اقتصادی، مدیریت بحران زیست‌محیطی دریای خزر و مقابله با یک‌جانبه‌گرایی از طریق تقویت چندجانبه‌گرایی منطقه‌ای.
دیپلماسی اتصال و پیشنهاد «CIS+۱»
رئیس‌جمهور در سخنرانی خود در اجلاس سران کشورهای مشترک‌المنافع، ایران را نه یک شریک صرف، بلکه یک «مسیر طبیعی» برای اتصال آسیای مرکزی و اوراسیا به آب‌های آزاد معرفی کرد. دکتر پزشکیان با تاکید بر اینکه «منافع مشترک ما در اتصال مسیرهاست، نه رقابت میان آن‌ها»، بنادر جنوبی ایران به‌ویژه چابهار را دروازه طلایی اتصال این منطقه به آسیای جنوبی، آفریقا و اروپا دانست. وی برای نهادینه‌سازی این همکاری‌ها، پیشنهاد ایجاد سازوکار «CIS+۱» (کشورهای مستقل مشترک‌المنافع + ایران) را مطرح کرد تا تعاملات در حوزه‌های ترانزیت، انرژی، تجارت و فناوری از چارچوب‌های پراکنده خارج و به یک ساختار منسجم تبدیل شود.
خزر؛ میراثی در خطر و فرصتی برای همکاری
در نشست ویژه سران کشورهای ساحلی دریای خزر، دکتر پزشکیان با هشدار درباره وضعیت بحرانی تراز آب و آلودگی‌های زیست‌محیطی، خزر را «میراثی مشترک» نامید که سرنوشت آن به امنیت غذایی و اقتصادی کشورهای ساحلی گره خورده است. وی با تاکید بر ضرورت گذر از «مشاهده و توصیف» به «مدیریت مشترک بحران»، هفت محور عملیاتی از جمله پایش علمی مشترک، سازگاری بنادر با تغییرات سطح آب و تدوین برنامه بلندمدت برای مقابله با کاهش سطح آب را به همتایان خود پیشنهاد داد.
تقابل با یک‌جانبه‌گرایی
در دیدارهای دوجانبه و چندجانبه، از جمله در ملاقات با ولادیمیر پوتین (رئیس‌جمهور روسیه) و دبیرکل سازمان همکاری‌های شانگهای، موضوع مقابله با یک‌جانبه‌گرایی آمریکا به یکی از محورهای اصلی تبدیل شد. دکتر پزشکیان با اشاره به اینکه ایران از میز مذاکره و دیپلماسی کنار نخواهد کشید، تصریح کرد که دنیا باید به سمت چندجانبه‌گرایی حرکت کند و نباید اجازه داد سیاست‌های داخلی یک کشور خاص، اراده و همکاری‌های منطقه‌ای را مختل کند.
آمار و دستاوردهای سفر رئیس‌جمهور
این سفر با هدف شرکت در دو اجلاس و تقویت روابط با همسایگان انجام شد و برنامه‌های فشرده زیر را در بر داشت:
۱. نشست‌ها و اجلاس‌های بین‌المللی:
– شرکت و سخنرانی در اجلاس سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS).
– شرکت و سخنرانی در نشست فوق‌العاده سران کشورهای ساحلی دریای خزر.
۲. دیدارهای دوجانبه:
– ولادیمیر پوتین: رئیس‌جمهور روسیه (محور گفت‌وگو: گسترش روابط راهبردی، دیپلماسی منطقه‌ای و روند پایان جنگ).
– نیکول پاشینیان: نخست‌وزیر ارمنستان (محور گفت‌وگو: تقویت اعتماد متقابل و همکاری‌های دوجانبه).
– الهام علی‌اف: رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان (محور گفت‌وگو: تسریع در تکمیل پروژه‌ها و همکاری‌های ترانزیتی).
– سردار بردی‌محمداف: رئیس‌جمهور ترکمنستان (محور گفت‌وگو: توسعه مناسبات سیاسی و اقتصادی تهران – عشق‌آباد).
۳. سایر ملاقات‌ها و نشست‌ها:
– نورلان یرمکبایف: دبیرکل سازمان همکاری‌های شانگهای (محور گفت‌وگو: عملیاتی‌کردن طرح‌های اقتصادی و امنیتی و نفی یک‌جانبه‌گرایی).
– نشست سه‌جانبه: دیدار و گفت‌وگو با روسای جمهور روسیه و جمهوری آذربایجان برای هماهنگی در مسائل منطقه و خزر.
دیدگاه‌های مهم رییس‌جمهور پزشکیان در ترکمنستان:
۱. در نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS):
«ما به جای گسست، اتصال؛ به جای رقابت فرساینده، همکاری؛ به جای وابستگی یک‌جانبه، وابستگی متقابل؛ و به جای امنیت مبتنی بر تهدید، امنیت مبتنی بر اعتماد و منافع مشترک را می‌خواهیم.»
۲. در اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر:
«خزر یک دریا نیست؛ یک میراث مشترک است؛ و حفاظت از این میراث، مسئولیتی مشترک و تاریخی بر دوش همه ماست.»
۳. در دیدار با ولادیمیر پوتین (رئیس‌جمهور روسیه):
«در حال گفت‌وگو هستیم، اما هر بار که با آمریکا گفت‌وگو می‌کنیم، دوباره حمله می‌کنند، ولی ما از میز مذاکره و گفت‌وگو کنار نخواهیم کشید. پیشنهادهایی داده بودیم و آمریکایی‌ها نیز پیشنهادات جدیدی داده بودند. بر روی این پیشنهادها اصلاحات خود را انجام داده‌ایم. قرار است پس از نهایی شدن، از طریق رابطینی که وجود دارند بنشینیم و آن‌ها را جمع‌بندی کنیم.»
۴. در دیدار با نیکول پاشینیان (نخست‌وزیر ارمنستان):
«هر اندازه هماهنگی و همراهی خود را افزایش دهیم، زمینه برای تقویت اعتماد متقابل، تعمیق همدلی و تحکیم روابط دوجانبه بیش از پیش فراهم خواهد شد.»
۵. در دیدار با نورلان یرمکبایف (دبیرکل سازمان همکاری‌های شانگهای):
«در بسیاری از مواقع در گفت‌وگوها مسائلی مطرح می‌شود، اما در حوزه اجرا این تعهدات به فراموشی سپرده می‌شوند. اصولا باید تلاش کنیم تصمیم‌ها و گفت‌وگوها نتیجه‌بخش باشند.»
۶. در دیدار با الهام علی‌اف (رئیس‌جمهور آذربایجان):
«در این دیدار بر تسریع در اجرای توافقات و تکمیل پروژه‌های در دست اجرا تاکید شد.»
۷. در دیدار با سردار بردی‌محمداف (رئیس‌جمهور ترکمنستان):
«مرور وضعیت روابط دوجانبه و تاکید بر اجرای پروژه‌های مشترک و حفاظت از محیط‌زیست خزر.»
منبع: پانا
پایان گزارش/
سایر اخبار
آمار فروش سینمای ایران در هفته ۲۹ با ۵۹۸ هزار مخاطب و ۷۵ میلیارد تومان
واکنش تند جنبش نجباء به فتوای تروریستی هیئت علمای عراق در اردن
جایگاه تبلیغات شما
