همزمان با روز جهانی دیابت، آمارهای تکان‌دهنده از شیوع گسترده این بیماری خاموش در ایران حکایت دارند. بر اساس داده‌های علمی، حدود پنج میلیون ایرانی با دیابت دست‌وپنجه نرم می‌کنند و نزدیک به یک‌چهارم جمعیت بالای ۲۵ سال در مرحله پیش‌دیابت قرار دارند که ضرورت تغییر سبک زندگی، تشخیص زودهنگام و مدیریت اصولی را بیش از هر زمان دیگری حیاتی کرده است.
دکتر حمیدرضا شاهوندی، متخصص غدد، در گفت‌وگو با برنا دیابت را یکی از چالش‌های اصلی سلامت عمومی دانست و تصریح کرد: برخلاف تصورات گذشته، دیابت دیگر بیماری مختص سالمندان نیست و به دلیل تغییر الگوهای زیستی، کاهش تحرک و تغذیه نامناسب، روند ابتلای آن در جامعه سرعت نگران‌کننده‌ای گرفته است. وی هشدار داد که بسیاری از افراد به دلیل ماهیت خاموش این بیماری، تا زمان ظهور عوارض جدی از ابتلای خود بی‌اطلاع هستند.
ضرورت غربالگری و تشخیص زودهنگام دیابت
دکتر شاهوندی با تأکید بر اهمیت آزمایش‌های دوره‌ای اظهار داشت: تشخیص زودهنگام، کلید اصلی کنترل بیماری است؛ چراکه دیابت می‌تواند سال‌ها بدون علامت پیشرفت کند. این متخصص غدد با استناد به اطلس دیابت ۲۰۲۵ فدراسیون بین‌المللی دیابت (IDF) گفت: در سال ۲۰۲۴، بیش از پنج میلیون و ۴۵۳ هزار ایرانی در بازه سنی ۲۰ تا ۷۹ سال به دیابت مبتلا بوده‌اند و شیوع ۸.۸ درصدی را در این گروه سنی شاهد هستیم.
وی افزود: نکته هشداردهنده این است که حدود ۳۲.۶ درصد از مبتلایان از بیماری خود آگاهی ندارند که این امر ضرورت تقویت برنامه‌های غربالگری ملی را دوچندان می‌کند.
آمار نگران‌کننده دیابت و پیش‌دیابت در ایران
بر اساس پیمایش ملی عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر (STEPS) در سال ۲۰۲۱، نرخ شیوع دیابت در افراد ۲۵ سال و بالاتر به ۱۴.۲ درصد رسیده است؛ به‌طوری‌که از هر هفت نفر در این رده سنی، یک نفر به دیابت مبتلاست.
دکتر شاهوندی با اشاره به وضعیت پیش‌دیابت گفت: بر اساس همین پیمایش، ۲۴.۸ درصد از افراد جامعه یعنی تقریباً از هر چهار ایرانی بالای ۲۵ سال، در مرحله پیش‌دیابت هستند. این وضعیت به معنای قند خون بالاتر از حد نرمال است که اگر بدون مداخله و اصلاح سبک زندگی رها شود، مستقیماً به دیابت نوع ۲ تبدیل خواهد شد. وی همچنین یادآور شد که متأسفانه تنها ۲۸ درصد از مبتلایان به دیابت، کنترل قند خون مطلوبی دارند که نشان‌دهنده لزوم تمرکز بیشتر بر درمان، آموزش و پیگیری مستمر وضعیت سلامت بیماران است.
عوامل زمینه‌ساز شیوع دیابت نوع ۲
این متخصص غدد در تحلیل علل گسترش دیابت نوع ۲ عنوان کرد: اگرچه عوامل ژنتیکی و افزایش سن مؤثر هستند، اما عوامل محیطی قابل تغییر، نقش پررنگی دارند. نشستن‌های طولانی‌مدت، کم‌تحرکی و به‌ویژه چاقی شکمی، از مهم‌ترین فاکتورهای بروز این بیماری هستند.
وی به تغییرات غذایی جامعه نیز اشاره کرد و افزود: مصرف بالای نان و برنج سفید، فست‌فودها، شیرینی‌ها، نوشیدنی‌های قندی و غذاهای فرآوری‌شده در کنار کاهش سرانه مصرف سبزیجات و مواد غذایی پرفیبر، مستقیماً خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد.
راهکارهای پیشگیری و مدیریت دیابت
دکتر شاهوندی بر این باور است که ابتلا به دیابت نوع ۲ در بخش قابل‌توجهی از موارد با اصلاح سبک زندگی قابل پیشگیری است. وی توصیه کرد: اختصاص ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته، نظیر پیاده‌روی تند، نقش بسزایی در کنترل قند خون دارد. همچنین کاهش پنج تا هفت درصدی وزن بدن در افراد دارای اضافه‌وزن، احتمال ابتلای آنان به دیابت را به‌شدت کاهش می‌دهد.
وی در پایان با اشاره به عوارض جبران‌ناپذیر دیابت کنترل‌نشده نظیر سکته‌های قلبی و مغزی، نارسایی کلیه و اختلالات عصبی، تأکید کرد: مسئولیت پیشگیری تنها بر عهده فرد نیست؛ بلکه سیاست‌گذاران سلامت باید با توسعه فضاهای ورزشی، بهبود دسترسی به تغذیه سالم، کنترل تبلیغات مواد غذایی ناسالم و گسترش برنامه‌های غربالگری، مقابله با دیابت را به اولویتی ملی تبدیل کنند.
منبع: برنا /
انتهای پیام/
سایر اخبار
جایگاه تبلیغات شما
بدون نظر! اولین نفر باشید